نبرد پهپادی اوکراین؛ آینده جنگ‌ها و ضعف پایگاه‌های آمریکایی

عملیات پهپادی اوکراین که به هدف قرار دادن ناوگان بمب‌افکن‌های روسیه و دیگر هواپیماهای استراتژیک انجامید، نشان‌دهنده آسیب‌پذیری پایگاه‌های هوایی و هواپیماهای آمریکا، به‌ویژه در منطقه اقیانوس آرام، در مقابل حملات مشابه توسط دشمنان است. این حمله باعث شده بحث‌ها درباره ضرورت تقویت و استحکام پایگاه‌های هوایی آمریکا برای حفاظت از دارایی‌های نیروی هوایی که پیش‌تر به‌دلیل رشد نظامی چین و افزایش قابل توجه زرادخانه موشکی آن مطرح بوده، بار دیگر با شدت بیشتری مطرح شود.

عملیات موسوم به Spiderweb شاهد پرواز بیش از صد پهپاد اوکراینی به درون خاک روسیه و حمله به پایگاه‌های هوایی کلیدی بود. اوکراین اعلام کرده است که در این عملیات ۴۱ هواپیمای روسی، شامل بمب‌افکن‌های استراتژیک، هدف قرار گرفته‌اند و خسارات وارده ممکن است بیش از هفت میلیارد دلار باشد. این عملیات بسیار غیرمعمول بوده و پرسش‌های مهمی را در زمینه نحوه مقابله با تهدیدات پهپادی مطرح کرده است.

مقامات نظامی آمریکا، از جمله وزیر نیروی دریایی و رئیس ستاد ارتش، این حمله را نشانه‌ای از نیاز به سازگاری با سرعت بالاتر جنگ‌های نوین دانسته‌اند. آن‌ها بر این نکته تأکید کرده‌اند که جنگ آینده به سرعت و چابکی بیشتری نیاز دارد و باید تمرکز بیشتری بر سیستم‌های مقابله با پهپادها گذاشته شود. این حمله نمونه‌ای از برتری نامتقارن اوکراین در استفاده از پهپادهای ارزان قیمت برای تخریب تجهیزات هوایی گران‌قیمت روسیه است؛ وضعیتی که آمریکا نیز باید به آن توجه ویژه داشته باشد.

از مدت‌ها پیش، فرماندهان نظامی و کارشناسان دفاعی نسبت به تهدیدهای روزافزون علیه پایگاه‌ها و نیروی هوایی آمریکا، به‌خصوص در غرب اقیانوس آرام، هشدار داده‌اند و بر ضرورت تقویت دفاع از پایگاه‌ها برای جلوگیری از حملات احتمالی دشمنانی مانند چین تأکید کرده‌اند؛ اما با وجود این هشدارها، تلاش‌های آمریکا برای گسترش و تقویت پایگاه‌های هوایی در سال‌های اخیر محدود بوده و به‌ویژه در منطقه اقیانوس آرام، پایگاه‌ها از نظر تدابیر دفاعی منفعل مانند پناهگاه‌های مقاوم و پراکندگی نیروها در وضعیت نامطلوبی قرار دارند.

در همین حال، چین طی یک دهه گذشته به طور مستمر روی ساخت پناهگاه‌هایی برای مخفی کردن هواپیماها، توسعه باندهای فرود و افزایش فضاهای پارک هواپیماها کار کرده است. این موضوع باعث ایجاد نابرابری دفاعی شده که در صورت درگیری نظامی، چین به مراتب نیاز به حملات کمتری برای فلج کردن پایگاه‌های هوایی آمریکا و متحدانش خواهد داشت و در مقابل قادر است عملیات هوایی خود را بهتر و پایدارتر ادامه دهد.

همچنین افزایش حضور پهپادهای بیگانه بر فراز پایگاه‌های نظامی، نشانگر ضرورت تقویت تدابیر دفاعی فعال و منفعل است، به‌خصوص در پایگاه‌های حیاتی که هواپیماهای بمب‌افکن را میزبانی می‌کنند. یکی از چالش‌های اساسی در مقابله با پهپادها این است که تقویت پناهگاه‌ها به تنهایی کافی نیست، زیرا پهپادها می‌توانند از طریق فضاهای باز یا ورودی‌های غیرمحصور به داخل نفوذ کنند. به عنوان راهکار، استفاده از سازه‌های مشبک یا پرده‌های خاص برای پوشش این فضاها مطرح شده است.

حمله اخیر اوکراین می‌تواند نمونه‌ای از شکل حملات آینده باشد که در آن پهپادهایی با قابلیت خودگردانی بیشتر، موشک‌های کروز کوچک یا تسلیحات دیگری به کار گرفته می‌شوند. دامنه اهداف این نوع حملات نیز می‌تواند فراتر از هواپیماهای پارک شده باشد و شامل کشتی‌ها در مناطق ساحلی، ایستگاه‌های زمینی، سامانه‌های پدافند هوایی و موشکی و سایر اهداف استراتژیک شود.

این عملیات اهمیت درک این موضوع را برای وزارت دفاع آمریکا روشن می‌کند که دشمنان چگونه می‌توانند حملات مشابهی را سازماندهی و اجرا کنند. برخی متخصصان هواپیمایی نظامی پیشنهاد داده‌اند که غرب باید علاوه بر تقویت پایگاه‌های موجود، تعداد پایگاه‌ها را بیشتر از تعداد هواپیماهای خود کند تا بتواند دشمن را گمراه ساخته یا از محل برخی پایگاه‌ها به عنوان انبارهای تله‌ای استفاده کند.

در شرایطی که کنگره آمریکا در حال بررسی بودجه نظامی و برنامه‌های دفاعی است، پرسش‌های کلیدی مطرح می‌شوند از جمله اینکه پایگاه‌ها و سایر تأسیسات حیاتی چگونه در برابر تهدیدات پهپادی محافظت می‌شوند، چه میزان بودجه برای تدابیر دفاعی فعال و منفعل تخصیص یافته و چقدر از این بودجه در طرح بودجه سال مالی ۲۰۲۶ در نظر گرفته شده است.

از سوی دیگر، پروژه‌هایی مانند «گنبد طلایی» که در دولت ترامپ برای تحقق یک شبکه پدافند هوایی و موشکی گسترده طراحی شده‌اند، با وجود تمرکز بر مقابله با تهدیدات موشکی، نباید تهدید پهپادها را نادیده بگیرند. مقامات نظامی بر اهمیت گنجاندن راهکارهای مقابله با تهدیدات پهپادی در این پروژه‌ها تأکید دارند.

در نهایت، این حمله نشان می‌دهد که اگر فرماندهان نیروی هوایی و مسئولان دفاعی به فکر نحوه حفاظت از خود در برابر تهدیدات پهپادی نباشند و اقدامات لازم را انجام ندهند، در جنگ‌های آینده با شکست روبرو خواهند شد؛ بنابراین، آماده‌سازی و افزایش قابلیت‌های دفاعی برای مقابله با تهدیدات نوین پهپادی از اهمیت حیاتی برخوردار است./ منبع