اروپا؛ آخرین مانع پیروزی روسیه در اوکراین؟

در هفته‌های اخیر، به‌ویژه پس از نشست دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین در آلاسکا در تاریخ ۱۵ آگوست و دیدارهای رئیس‌جمهور آمریکا با رهبران اروپایی و رئیس‌جمهور اوکراین در واشنگتن در روز ۱۸ آگوست، لحن سخنان روسیه نسبت به کشورهای اروپایی و رهبران آن‌ها تندتر شده ‌است. دلیل این امر واضح است: دولت‌های اروپایی همچنان از استقلال اوکراین، تلاش‌های جنگی آن و حفظ منافعش در هر توافق صلح آینده حمایت قوی و یکپارچه‌ای نشان می‌دهند.

پوتین در تلاش است تا حمایت ترامپ را برای پایان‌دادن به جنگ اوکراین به‌نفع روسیه جلب کند، اما او کشورهای اروپایی را مانع اصلی می‌بیند. او معتقد است موضع ترامپ، که بر آتش‌بس و یا پایان سریع جنگ تأکید دارد بدون توجه به جزئیات توافق بین روسیه و اوکراین، فرصتی برای روسیه فراهم می‌کند. پوتین در کنفرانس مطبوعاتی آلاسکا گفته است: «ما انتظار داریم که کی‌یف و پایتخت‌های اروپایی این موضوع را به‌طور سازنده درک کنند و مانع پیشرفت نشوند».

این سخنان نشان‌دهنده نگرانی پوتین از عزم اروپا برای جلوگیری از رسیدن روسیه به توافقی با ترامپ بر سر مسئله اوکراین است. فراتر از عرصه دیپلماتیک، پوتین همچنین نگران توانایی روزافزون اروپا در تأمین کمک‌های نظامی برای اوکراین است. داده‌های مربوط به کمک‌های نظامی نشان می‌دهد که اروپایی‌ها همچنان سطح بالایی از حمایت را حفظ کرده‌اند. از ماه مارس، اروپا میزان کمک‌های نظامی خود را از ایالات متحده فراتر برده است. در تاریخ ۹ سپتامبر، کایا کالاس، نماینده اتحادیه اروپا در امور خارجی، اعلام کرد که کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سال جاری میلادی ۲۵ میلیارد یورو کمک به اوکراین ارائه کرده‌اند که بالاترین رقم از آغاز جنگ است. به‌طور کلی، کمک مالی به اوکراین به ۱۶۹ میلیارد یورو رسیده است که شامل ۶۳ میلیارد یورو کمک نظامی می‌شود.

علاوه بر این، اوکراین همکاری‌های خود را با کشورهای مختلف اروپایی در زمینه تولید مهمات و سیستم‌های تسلیحاتی پیشرفته گسترش داده است. به‌عنوان مثال، در ماه می، دولت‌های آلمان و اوکراین اعلام کردند که همکاری‌هایی را برای ایجاد چارچوب صنعتی در هر دو کشور به‌منظور تولید موشک‌های دوربرد پیشرفته آغاز کرده‌اند. این راهبرد باعث تقویت ادغام نظامی و اقتصادی اوکراین در اروپا می‌شود که روسیه از ابتدا در تلاش برای جلوگیری از آن از طریق حمله به اوکراین بود.

یکی از نگرانی‌های عمده پوتین نقش احتمالی اروپا در توافق آینده در اوکراین است که ممکن است شامل حضور نظامی اروپایی‌ها در خاک اوکراین باشد. پوتین بارها پس از نشست آلاسکا بر این موضوع تأکید کرده که چنین حضوری برای روسیه غیرقابل‌قبول است.

به‌علاوه، تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه روسیه همچنان فشارهایی را به اقتصاد این کشور وارد می‌کند هرچند اثربخشی آن‌ها هنوز مورد بحث است. در ماه جولای ۲۰۲۵، بسته تحریمی هجدهم اتحادیه اروپا اجرایی شد که شامل کاهش سقف قیمت نفت روسیه به ۴۷ دلار در هر بشکه و تحریم‌های جدید علیه نیروهای نظامی این کشور است.

در دیدگاه روسیه، انتخاب مجدد ترامپ به‌طور بنیادینی مسیر جنگ اوکراین را تغییر داده است. بر خلاف موضع جو بایدن، دولت ترامپ از ادامه جنگ و نقش ایالات متحده در کنار اوکراین نارضایتی دارد و در تلاش برای عادی‌سازی روابط با روسیه است. این رویکرد به منافع روسیه نزدیک است. به همین دلیل، موضع قاطع اروپا در حمایت از اوکراین چالشی پیچیده برای روسیه ایجاد کرده که مسکو مصمم به خنثی‌کردن آن است.

در ماه‌های اخیر، روایت جدیدی در روسیه شکل گرفته است که در آن اروپا به‌جای «غرب جمعی» تحت رهبری ایالات متحده به‌عنوان دشمن اصلی روسیه در مسیر پیروزی نظامی و راهبردی در اوکراین معرفی می‌شود. این خط تبلیغاتی کشورهای اروپایی را به‌عنوان کشورهای مستبد و تاریخی متهم به تولید جنگ‌های ویرانگر جهانی معرفی می‌کند.

بر اساس دیدگاه مسکو، تنش‌های اخیر در روابط ایالات متحده و اتحادیه اروپا ناشی از انتقادات اروپا از ترامپ است و مسکو به‌دنبال افزایش شکاف‌ها بین واشنگتن و اروپا است. در نهایت، هدف روسیه از این اقدامات، کاهش اتحاد میان ایالات متحده و اروپا و تضعیف ناتو است. به نظر می‌رسد که روسیه از سیاست ترامپ به‌عنوان فرصتی راهبردی برای دستیابی به پیروزی در اوکراین بهره‌برداری می‌کند./ منبع