اجلاس ناتو؛ چالش‌های امنیتی اروپا و پیروزی ترامپ

اجلاس ناتو در روزهای ۲۴ و ۲۵ ژوئن در لاهه نشان‌دهنده تغییر رویکرد دولت دونالد ترامپ نسبت به اروپا بود. ترامپ از کشورهای اروپایی خواست بودجه دفاعی خود را افزایش دهند و مسئولیت بیش‌تری برای امنیت قاره بر عهده گیرند. این راهبرد، اروپا را عرصه‌ای ثانویه نسبت به ایندوپاسیفیک و آمریکای لاتین می‌داند و با رویکردی تجاری، از تضمین‌های سنتی امنیت جمعی ناتو فاصله گرفته است. ترامپ و نزدیکانش، از جمله ونس، معاون رئیس‌جمهور، با انتقاد از کاهش آزادی بیان و سیاست‌های مهاجرتی لیبرال اروپا، از احزاب راست‌گرا حمایت کرده و اتحادیه اروپا را نهادی برای تضعیف آمریکا خوانده‌اند. او گفت‌وگو با رهبران ملی مانند جورجیا ملونی از ایتالیا و ویکتور اوربان از مجارستان را به نمایندگان اتحادیه اروپا ترجیح می‌دهد.

ترامپ به‌ویژه به دلیل بی‌میلی اروپا به افزایش هزینه‌های دفاعی، روابط سنتی ترانس‌آتلانتیک را باری بر دوش آمریکا می‌بیند. او برخلاف دولت‌های پیشین، حمایت آمریکا از اعضای ناتو در صورت حمله را مشروط به بودجه دفاعی آن‌ها کرده و حتی در دوره اول خود تاکید کرد که ماده پنج ناتو را بدون منافع آمریکا اجرا نخواهد کرد. پیش از اجلاس، نشانه‌هایی از کاهش تعهد آمریکا به امنیت اروپا، از جمله احتمال واگذاری فرماندهی عالی ناتو و کاهش نیروهای آمریکایی، نگرانی‌هایی ایجاد کرد. اعضای اروپایی ناتو در لاهه با هدف جلوگیری از فروپاشی اجلاس و کسب تأیید ماده پنج موفق شدند. بیانیه نهایی اجلاس بر امنیت جمعی تأکید کرد، روسیه را تهدید خواند و حمایت از اوکراین را هدف قرار داد، اما جنگ اوکراین و تهدیدات دیگر مانند ایندوپاسیفیک یا غرب آسیا کمرنگ بودند. ترامپ به تعهد کشورهای عضو به تخصیص پنج درصد از تولید ناخالص داخلی به دفاع دست یافت، گرچه ۱.۵ درصد برای زیرساخت و تاب‌آوری غیرنظامی مجاز شد. این تعهد، نیاز واقعی اروپا به افزایش بودجه دفاعی را پاسخ می‌دهد، اما فقدان ظرفیت صنعتی برای جذب این سرمایه‌گذاری‌ها و هماهنگی ناکافی بین کشورها، ممکن است به وابستگی بیشتر به صنعت نظامی آمریکا منجر شود. اسپانیا در برابر هدف پنج درصدی مقاومت کرد، اما تحت فشار ترامپ موافقت نمود، در حالی که بلژیک و اسلواکی نیز عدم تمایل نشان دادند. هدف تا سال ۲۰۳۵ تعیین شده و در سال ۲۰۲۹ بازنگری می‌شود.

اتحادیه اروپا با طرح «آمادگی ۲۰۳۰» برای سرمایه‌گذاری هشتصد میلیارد یورویی در امنیت، به هماهنگی بین ۲۳ عضو ناتو کمک می‌کند، اما اختلافات داخلی و اعتراضات مردمی ممکن است مانع شود. از منظر اسرائیل، تقویت رجب طیب اردوغان در ناتو به دلیل رابطه خوبش با ترامپ و ارتش قدرتمند ترکیه، چالش‌هایی ایجاد می‌کند، زیرا آنکارا روابط دولت یهود با ناتو را محدود کرده است. با این حال، تقویت کشورهای دوست اسرائیل مانند آلمان و افزایش صادرات دفاعی رژیم صهیونیستی به اروپا فرصت‌هایی برای همکاری ایجاد می‌کند. رویکرد ترامپ به متحدان نشان می‌دهد که حمایت آمریکا از اسرائیل نیز به ارزش راهبردی آن بستگی دارد./ منبع