آمریکا در پی اطمینان بخشی به کشورهای خلیج فارس درباره توافق با ایران

ابهام درباره توافق ایران و آمریکا نگرانی کشورهای خلیج فارس را افزایش داده است.

به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «آمریکا در پی اطمینان بخشی به کشورهای خلیج فارس درباره توافق با ایران» نوشته کان کافلین (Con Coughlin) در عرب نیوز (Arab News)، پیامدهای امنیتی و راهبردی توافق اولیه میان آمریکا و ایران را از منظر نگرانی‌های کشورهای عربی خلیج فارس بررسی می‌کند و نشان می‌دهد تردید درباره اجرای تعهدات هسته ای و امنیت دریانوردی همچنان مهم ترین مانع تثبیت این توافق است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.

توافق اولیه میان آمریکا و ایران، اگرچه از سوی دولت آمریکا به عنوان دستاوردی بزرگ معرفی شده، اما با استقبال محتاطانه کشورهای عربی خلیج فارس مواجه شده است. مهم ترین نگرانی این کشورها به تأثیر توافق بر موازنه امنیتی منطقه، آینده برنامه هسته‌ای ایران و امنیت تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز باز می‌گردد. برداشت غالب در میان دولت‌های عربی این است که امتیازهای اعطا شده به تهران ممکن است در نهایت جایگاه منطقه‌ای ایران را تقویت کرده و بر معادلات امنیتی و جریان صادرات انرژی اثرگذار باشد.

تنگه هرمز در کانون این نگرانی‌ها قرار دارد. آمریکا اعلام کرده است که بر اساس توافق، مسیر کشتیرانی به طور کامل باز خواهد شد و دو طرف محدودیت‌های اعمال شده را کنار خواهند گذاشت. با این حال، ایران اعلام کرده حق دریافت عوارض از کشتی‌های تجاری عبوری را برای جبران خسارت‌های ناشی از جنگ محفوظ می‌داند. چنین موضعی نگرانی‌هایی را درباره افزایش هزینه‌های حمل و نقل و احتمال ایجاد محدودیت های جدید برای تجارت جهانی انرژی به وجود آورده است.

برای کاهش نگرانی متحدان منطقه‌ای، واشنگتن تلاش کرده اطمینان دهد که امنیت کشورهای خلیج فارس در روند مذاکرات نادیده گرفته نخواهد شد. سفر وزیر امور خارجه آمریکا به امارات، کویت و بحرین نیز در همین چارچوب انجام شد. مقام‌های آمریکایی تأکید کردند هرگونه توافق نهایی باید با منافع امنیتی شرکای منطقه‌ای همسو باشد و در عین حال هشدار دادند که در صورت خودداری ایران از دستیابی به توافق، گزینه‌های دیگری نیز روی میز باقی خواهد ماند. همچنین اعلام شد که دور جدید مذاکرات میان دو طرف احتمالاً در سوئیس برگزار خواهد شد.

دومین محور اختلاف به برنامه هسته‌ای ایران مربوط می‌شود. آمریکا مدعی است ایران پذیرفته سطح غنی سازی اورانیوم را کاهش دهد و فعالیت‌های هسته‌ای خود را تحت نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی قرار دهد، اما مقام‌‌های ایرانی تأکید می‌کنند تاکنون هیچ امتیاز مشخصی در این زمینه نداده‌اند. این اختلاف به ویژه درباره بازگشت بازرسان آژانس به تأسیسات هسته‌ای ایران به صورت علنی بروز کرده است. در حالی که مقام‌های آمریکایی از موافقت تهران با بازگشت بازرسان سخن گفته‌اند، ایران اعلام کرده هیچ توافق عملی درباره دسترسی بازرسان یا تأسیسات آسیب دیده حاصل نشده و این موضوع تنها در قالب توافق نهایی و پس از رفع تحریم‌ها بررسی خواهد شد.

در مقابل، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی تلاش کرده اختلافات لفظی میان دو طرف را کم اهمیت جلوه دهد و بر این نکته تأکید کرده که تفاهم اولیه به صراحت نظارت آژانس بر فرآیند رقیق سازی اورانیوم و فعالیت‌های مرتبط را پیش بینی کرده است. با وجود این، تداوم مواضع متناقض تهران و واشنگتن درباره مفاد توافق نشان می‌دهد هنوز فاصله قابل توجهی تا دستیابی به یک توافق جامع و پایدار وجود دارد. در نتیجه، هرچند آتش بس و تفاهم اولیه از شدت تنش‌ها کاسته است، اما اختلاف بر سر اجرای تعهدات، رفع تحریم‌ها، نظارت‌های هسته‌ای و امنیت تنگه هرمز همچنان از مهم ترین چالش‌های پیش روی روند دیپلماتیک به شمار می‌رود و آینده توافق را با ابهام روبه رو کرده است./منبع