دونالد ترامپ و تلاش برای آتش‌بس در غزه: آیا موفق می‌شود؟

دو هفته پس از عملیات گسترده اسرائیل علیه ایران، بنیامین نتانیاهو برای دریافت استقبال رسمی به واشنگتن سفر می‌کند. در حالی که قرار است دیدار او با دونالد ترامپ در هفتم جولای برگزار شود، ترامپ امیدوار است بتواند پایان جنگ در غزه را اعلام کند. هم‌زمان در دوحه، مذاکرات بین نمایندگان اسرائیل و حماس در جریان است تا پیش‌نویس توافقی برای آتش‌بس نهایی فراهم شود.

طرفین در اصول بر چارچوب توافقی مبتنی بر آتش‌بس ۶۰ روزه به توافق رسیده‌اند که طی آن نیمی از حدود پنجاه گروگان اسرائیلی هنوز در غزه نگه‌داری می‌شوند (که حدود بیست نفر آنان زنده‌اند)، در ازای آزادی بیش از هزار زندانی فلسطینی آزاد خواهند شد. همچنین در این مدت مذاکرات برای رسیدن به آتش‌بس دائمی ادامه خواهد یافت، اما هنوز جزئیات مهمی مورد اختلاف است.

حماس خواستار خروج اسرائیل از بیش‌تر مناطق تحت کنترلش در غزه و واگذاری توزیع کمک‌های انسانی به سازمان‌های بین‌المللی به‌جای مرکزهای توزیع اسرائیل است، چرا که از ابتدای ژوئن صدها فلسطینی هنگام تلاش برای رسیدن به این مرکزهای توزیع کشته شده‌اند. همچنین حماس خواستار تضمین‌های واضحی است که آتش‌بس ۶۰ روزه واقعاً به پایان جنگ منجر شود، چرا که آتش‌بس پیشین امسال با از سرگیری عملیات‌های نظامی اسرائیل و جلوگیری غزه از دسترسی به کمک‌ها شکست خورد.

نتانیاهو این درخواست‌ها را غیرقابل قبول خوانده و پیش از سفر به واشنگتن اعلام کرده است که هدفش خروج کامل حماس از غزه پس از پایان جنگ است.

با این حال، امیدهایی وجود دارد که این دور از مذاکرات به توافق بینجامد. ترامپ که پس از آتش‌بس بین اسرائیل و ایران ناشی از حملات آمریکا به برنامه هسته‌ای ایران اعتبار پیدا کرده، خود را میانجی صلحی بی‌نظیر می‌داند و اعلام کرده در مقابل نتانیاهو موضع سخت‌گیرانه‌ای خواهد گرفت تا هر دو طرف توافق را بپذیرند.

نتانیاهو از سوی دیگر به دنبال حمایت ترامپ برای حملات بیش‌تر علیه ایران در صورت تلاش تهران برای احیای برنامه‌های هسته‌ای و موشکی است که به باور اطلاعات اسرائیل در جریان است. ترامپ احتمالاً تمایلی به کشیده شدن به جنگ دیگری با ایران ندارد و این موضوع به نتانیاهو انگیزه بیش‌تری می‌دهد تا این‌بار در غزه به توافق برسد. تهدید شرکای ائتلاف راست‌گرای نتانیاهو برای خروج از دولت در صورت پایان جنگ نیز کاهش یافته است. انتخابات اسرائیل حداکثر تا ماه اکتبر ۲۰۲۶ برگزار خواهد شد و موفقیت در حملات اخیر علیه ایران تصویر عمومی نتانیاهو را تقویت کرده است.

حماس نیز با فشارهای فزاینده برای مصالحه مواجه است. با تضعیف شدید ایران، حماس یکی از حامیان اصلی خود در منطقه را از دست داده و اگرچه قطر و ترکیه همچنان از آن حمایت می‌کنند، این دو کشور علاقه‌مند به حفظ روابط خوب با ترامپ هستند و به حماس فشار آورده‌اند که همکاری کند. در داخل غزه، حماس در مقابل اسرائیل و همچنین گروه‌های محلی قدرت خود را از دست داده و آتش‌بس می‌تواند بهترین فرصت برای حفظ بخشی از نفوذش باشد.

با این همه، حتی در صورت دستیابی به توافق، آتش‌بس ۶۰ روزه احتمالاً موقتی خواهد بود. برای تبدیل این دوره به پایان واقعی جنگ، ترامپ باید فشار بر هر دو طرف را حفظ کند؛ موضوعی که با توجه به شهرت او در نداشتن ثبات توجه، چالش‌برانگیز خواهد بود./ منبع