پیامدهای جنگ بیشتر با ایران برای منطقه و اقتصاد جهانی

با وجود ابهام درباره تحولات آینده در عرصه نظامی و دیپلماتیک جنگ ایران، پیامدهای اقتصادی آن تاکنون آشکار شده و نتایج آن مطلوب نبوده است. این جنگ موجب افزایش قیمت نفت شده، هرچند آزادسازی گسترده ذخایر جهانی نفت تا حدی از شدت این افزایش کاسته است. همزمان، آسیب‌پذیرترین جمعیت‌های کشورهای جنوب جهانی با فشارهای فزاینده اقتصادی روبه‌رو شده‌اند و بخش بزرگی از جهان شاهد افزایش تورم و رشد نرخ بهره اوراق قرضه دولتی بوده است. حتی آمریکا نیز، با وجود ثبات نسبی بازار سهام خود، از آثار این روند مصون نمانده است.

قیمت جهانی نفت نسبت به پیش از آغاز جنگ به‌طور محسوسی افزایش یافته است. قیمت نفت برنت که در اوایل ژانویه حدود ۶۰ دلار در هر بشکه بود، در اواخر هفته گذشته به حدود ۹۱ دلار رسید، هرچند اخبار مربوط به احتمال دستیابی به توافق تا حدی از افزایش بیشتر آن جلوگیری کرد. با این حال، قیمت نفت طی دو ماه گذشته در محدوده‌ای نسبتاً ثابت باقی مانده، در حالی که صادرات انرژی از خلیج فارس از زمان آغاز جنگ کاهش شدیدی را تجربه کرده است.

بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، تا ۱۳ می کمبود تجمعی عرضه نفت از منطقه خلیج فارس به حدود یک میلیارد بشکه رسیده بود. این کمبود از طریق کاهش تقاضا به دلیل افزایش قیمت‌ها، افزایش تولید در خارج از منطقه خلیج فارس و همچنین برداشت حدود ۲۵۰ میلیون بشکه از ذخایر جهانی نفت جبران شده است. با این حال، فاتح بیرول، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی، هشدار داده که کاهش ذخایر با این سرعت پایدار نیست، به‌ویژه در آستانه فصل افزایش سفرهای تابستانی در نیمکره شمالی.

دولت آمریکا تلاش کرده اثرات جنگ بر شهروندان خود را کم‌اهمیت جلوه دهد و بر افزایش تولید داخلی انرژی تأکید کند. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، سیاست «فراوانی انرژی» را عامل مقاومت اقتصاد آمریکا در برابر شوک‌های ناشی از جنگ دانسته و دونالد ترامپ نیز گفته است آمریکا تقریباً هیچ نفتی از تنگه هرمز وارد نمی‌کند. جنگ همچنین موجب افزایش صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی آمریکا شده و طبق گزارش‌ها، این کشور از زمان آغاز جنگ ۱۴۵ میلیون بشکه نفت اضافی صادر کرده و حدود ۵۰ میلیارد دلار درآمد بیشتر به دست آورده است.

با این حال، مصرف‌کنندگان آمریکایی نیز متضرر شده‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد شهروندان این کشور از آغاز جنگ حدود ۴۰ میلیارد دلار بیشتر برای خرید بنزین پرداخت کرده‌اند. پژوهش‌های بانک فدرال رزرو نیویورک نیز نشان می‌دهد خانوارهای کم‌درآمد بیش از دیگران تحت تأثیر افزایش قیمت انرژی قرار گرفته‌اند. کشاورزی آمریکا نیز با افزایش همزمان قیمت کود و سوخت دیزل مواجه شده است. بر اساس گزارش اداره مزرعه‌داری آمریکا، ۷۰ درصد کشاورزان اعلام کرده‌اند توانایی خرید تمام کود مورد نیاز خود را ندارند؛ مسئله‌ای که می‌تواند به کاهش تولید محصولات کشاورزی و افزایش قیمت مواد غذایی منجر شود.

اگرچه بازار سهام آمریکا همچنان از رشد شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی و نیمه‌رساناها بهره می‌برد، اما بازارهای اوراق قرضه جهانی نشانه‌های نگرانی عمیق‌تری را منعکس می‌کنند. افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی، رشد هزینه‌های دفاعی، یارانه‌های سوخت و نیازهای گسترده بازسازی موجب افزایش بازده اوراق قرضه شده است. پس از آنکه نرخ تورم سالانه آمریکا به ۳.۸ درصد رسید، بازده اوراق قرضه ۳۰ ساله خزانه‌داری این کشور به بالاترین سطح خود در سه دهه اخیر صعود کرد. این وضعیت اگرچه برای دارندگان اوراق جدید سودآور است، اما هزینه دریافت یا تمدید وام مسکن را افزایش می‌دهد. گرچه آثار جنگ در آمریکا به‌شدت کشورهای جنوب جهانی نیست، اما حتی در این کشور نیز شمار زیان‌دیدگان اقتصادی این بحران بیش از برندگان آن خواهد بود./ منبع