ارابه‌های جدعون: تکرار یک فاجعه استراتژیک و انسانی در غزه

عملیات «ارابه‌های جدعون»، که در مارس ۲۰۲۵ آغاز شد، به جای تحقق اهدافش -نابودی حماس و تأمین امنیت اسرائیل- غزه را به یک فاجعه انسانی بی‌سابقه سوق داده و یک شکست استراتژیک برای اسرائیل رقم زده است. این عملیات، که یکی از جسورانه‌ترین و جنجالی‌ترین اقدامات نظامی اسرائیل در دهه‌های اخیر است، در میان آشوب سیاسی داخلی و فشارهای بین‌المللی اجرا شد و محکومیت گسترده سازمان‌های حقوق بشری، دولت‌های غربی، و حتی متحدان سنتی اسرائیل را برانگیخت. این سیاست، بیش از یک استراتژی منسجم برای حل مناقشه، از انگیزه‌های سیاسی کوتاه‌مدت نتانیاهو برای حفظ قدرت ناشی شده و به جای تضعیف حماس، جایگاه آن را به‌عنوان نماد مقاومت در برابر اشغال تقویت کرده است.

اسرائیل فرض کرده که با نیروی نظامی عظیم می‌توان حماس را نابود و کنترل کامل غزه را برقرار کرد، اما این فرض به ریشه‌های عمیق حماس در جامعه فلسطینی -ناشی از سال‌ها محاصره، فقر، و تخریب زیرساخت‌ها- بی‌توجه است. ساختار غیرمتمرکز حماس و حمایت مردمی، آن را در برابر حملات نظامی مقاوم کرده است. تخریب خانه‌ها، مدارس، و بیمارستان‌ها خشم عمومی را شعله‌ور و جذب نیرو توسط حماس را تسهیل کرده است. تصمیم نتانیاهو به آغاز عملیات، تحت فشار سیاسی داخلی برای جلب رضایت احزاب راست افراطی، بدون پایان‌بندی مشخص، اسرائیل را به باتلاقی شبیه تهاجم ۱۹۸۲ لبنان کشانده است. سیاست جابجایی غیرنظامیان به «مناطق قرنطینه»، که ظاهراً برای جداسازی حماس از غیرنظامیان بود، به ایجاد کمپ‌های شلوغ و غیربهداشتی منجر شده که صدها هزار نفر را در معرض قحطی، بیماری، و شرایط غیرانسانی قرار داده است. محاصره غزه، با محدود کردن غذا، آب، و دارو، نرخ سوءتغذیه را به سطح بحرانی رسانده و بیش از ۱.۵ میلیون نفر را در معرض قحطی قرار داده است.

عملیات «ارابه‌های جدعون» با کشتار حداقل ۱۳۵ غیرنظامی در یک روز و بیش از ۱۰ هزار نفر از مارس ۲۰۲۵، نقض آشکار قوانین بین‌المللی بشردوستانه را نشان می‌دهد. هدف‌گیری عمدی زیرساخت‌های غیرنظامی-مانند تأسیسات آب، بیمارستان‌ها، و مدارس- ۲.۳ میلیون ساکن غزه را از نیازهای اساسی محروم کرده است. تخریب بیمارستان الشفاء، از معدود مراکز درمانی فعال، نماد بی‌اعتنایی عملیات به غیرنظامیان است. این ویرانی، حماس را تضعیف نکرده، بلکه یأس و خشم فلسطینی‌ها را عمیق‌تر و جذب نیرو به گروه‌های مسلح را تقویت کرده است. از نظر دیپلماتیک، اسرائیل با انتقاد فزاینده متحدان سنتی مانند آمریکا و اعضای اتحادیه اروپا مواجه شده است. ترکیه و اردن خواستار تحریم اقتصادی شده‌اند و تحقیقات دیوان کیفری بین‌المللی درباره جنایات جنگی با شواهد جدید هدف‌گیری غیرنظامیان سرعت گرفته است. این انزوای دیپلماتیک، توانایی اسرائیل برای ادامه عملیات و حفظ اتحادهای استراتژیک را تضعیف کرده است.

نبود استراتژی خروج منسجم، انتقاد اصلی از عملیات است. اهداف اعلام‌شده -نابودی حماس و آزادی گروگان‌ها- با ابزار نظامی قابل‌دستیابی نیستند. شبکه تونل‌های زیرزمینی حماس که صدها کیلومتر امتداد دارد، دست‌نخورده باقی مانده و به جنگجویان اجازه فرار از حملات را می‌دهد. حماس با تاکتیک‌های چریکی، برتری فناوری اسرائیل را خنثی کرده و ناکامی در آزادی گروگان‌ها، بی‌ثمری عملیات را برجسته کرده است. هزینه اقتصادی عملیات، با تخمین بیش از ۲۰ میلیارد دلار تا اواسط ۲۰۲۵، همراه با اختلال در تجارت، گردشگری، و اقتصاد داخلی، نارضایتی عمومی را در اسرائیل دامن زده و اعتراضات گسترده‌ای در تل‌آویو برای آتش‌بس و انتخابات جدید به راه انداخته است. بدون راه‌حل سیاسی -مانند مذاکره با تشکیلات خودگردان فلسطین یا میانجی‌گری بین‌المللی- اسرائیل در بن‌بست استراتژیک گرفتار شده است که شکست‌های گذشته به‌ویژه تهاجم ۱۹۸۲ لبنان را تداعی می‌کند.

عملیات «ارابه‌های جدعون» یک فاجعه استراتژیک است که با فرض‌های نادرست، پیامدهای انسانی ویرانگر، و نبود استراتژی خروج، محکوم به شکست است. این عملیات نه‌تنها حماس را نابود نکرده، بلکه خشم فلسطینی‌ها را شعله‌ور و جایگاه حماس را تقویت کرده است. بحران انسانی در غزه، با تهدید قحطی و بیماری برای میلیون‌ها نفر، همراه با انزوای دیپلماتیک اسرائیل، امنیت بلندمدت آن را تضعیف کرده است. ادامه این مناقشه بدون چشم‌انداز پیروزی، بن‌بست استراتژیک را عمیق‌تر، جان‌های بیشتری را قربانی، و جایگاه جهانی اسرائیل را بیشتر تضعیف خواهد کرد. اسرائیل باید دیپلماسی، مذاکرات آتش‌بس، و رفع نیازهای انسانی فلسطینی‌ها را در اولویت قرار دهد تا این چرخه مخرب شکسته شود./ منبع