عراق در دوراهی: جبهه جدید جنگ؟

غرب آسیا درگیر ناآرامی‌های فزاینده است و عراق بار دیگر در کانون این تنش‌ها قرار گرفته است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در سخنرانی روز ۲۶ سپتامبر در مجمع عمومی سازمان ملل، گروه‌های مقاومت عراقی را تهدید کرد و پرسش‌هایی درباره اهداف اسرائیل مطرح شد. این تهدیدات در حالی است که عراق با مناقشات داخلی درباره سلاح گروه‌های مقاومت، انتخابات پیش‌رو و تهدیدات مرزی از سمت سوریه مواجه است. فؤاد حسین، وزیر امور خارجه عراق، این تهدیدات را غیرقابل‌قبول خواند و هرگونه حمله به شهروندان عراقی را حمله به کل ملت دانست.

ابو میثاق المسار، سیاستمدار مستقل، تهدیدات نتانیاهو را بی‌معنی و نشانه ضعف او دانست و اظهار داشت که نتانیاهو در غزه ناکام مانده و نمی‌تواند بدون حمایت غرب، به‌ویژه آمریکا، اقدامی علیه عراق انجام دهد. عمار العزاوی از حزب ائتلاف حاکمیت نیز تأکید کرد که حمایت آمریکا به نتانیاهو جرات داده، اما او در ضعیف‌ترین موقعیت خود است و تهدیداتش برای جبران ناکامی‌هایش مطرح شده است. به‌گفته العزاوی، گروه‌های مقاومت ریشه در جامعه و سیاست عراق دارند و تهدیدات اسرائیل جایگاه آن‌ها را در انتخابات تقویت کرده است.

تحلیلگران معتقدند درگیری نظامی مستقیم اسرائیل با عراق بعید است. عائد الحلالی، تحلیلگر سیاسی، به المیادین گفت که توافقات میان بغداد، گروه‌های مقاومت و واشنگتن، به‌دلیل نگرانی‌های بین‌المللی درباره ثبات نفت و سرمایه‌گذاری‌های جهانی، آرامش نسبی را حفظ کرده است. مسئله خلع سلاح گروه‌های مقاومت سال‌هاست در سیاست عراق مطرح است. آمریکا با قرار دادن چهار گروه مقاومت، از جمله جنبش النجباء و کتائب سید الشهداء، در فهرست به‌اصطلاح تروریستی، فشار بر بغداد برای قطع ارتباط با ایران را افزایش داده است. العزاوی تأکید کرد که خلع سلاح این گروه‌ها غیرواقعی است، زیرا همه عراقی‌ها با اسرائیل مخالف‌اند و در صورت فشار، خود را مسلح خواهند کرد.

تهدیدات مرزی از سوریه نیز چالش دیگری برای عراق است. گروه‌های مسلح مورد حمایت آمریکا و اسرائیل در نزدیکی مرزهای عراق فعالیت دارند و خطر سرریز خشونت یا بهانه‌ای برای تشدید تنش توسط اسرائیل را ایجاد کرده‌اند. بغداد با ایفای نقش میانجی میان ایران و آمریکا، تلاش کرده تنش‌ها را کاهش دهد و استقلال راهبردی خود را حفظ کند. اردوگاه الهول در شمال شرق سوریه، محل نگهداری هزاران جنگجوی سابق داعش و خانواده‌هایشان، همچنان تهدیدی برای امنیت عراق است. دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، بر اهمیت بازگرداندن اتباع خارجی این اردوگاه برای جلوگیری از تجدید حیات داعش تأکید کرد، اما موانع سیاسی و لجستیکی مانع پیشرفت شده است.

عراق در موقعیتی حساس قرار دارد. تهدیدات نتانیاهو بعید است به اقدام نظامی منجر شود، زیرا اهمیت راهبردی عراق در جریان نفت جهانی و میانجی‌گری آمریکا مانع آن است. خلع سلاح گروه‌های مقاومت به‌دلیل پیوند عمیق آن‌ها با جامعه عراق غیرممکن است. مرز سوریه همچنان تهدیدی مداوم است که عراق تنها از طریق دیپلماسی و سیاست امنیتی محتاطانه می‌تواند آن را مدیریت کند. جایگاه عراق به‌عنوان بازیگری باثبات یا جبهه‌ای جدید در منطقه به تصمیمات داخلی و محاسبات متحدان و دشمنانش بستگی دارد./ منبع