مناقشه نازا و شکنندگی مفهوم تابعیت در اسرائیل
تهدید به سلب تابعیت سازندگان مستند نازا، مناقشهای تازه درباره آزادی بیان، حدود وفاداری سیاسی و معنای شهروندی در اسرائیل ایجاد کرده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «مناقشه نازا و شکنندگی مفهوم تابعیت در اسرائیل» نوشته سیموس ملکافضلی (Séamus Malekafzali) در اینترسپت (Intercept) منتشر شده است. این یادداشت در فضایی تحلیلی و رسمی استدلال میکند که تهدید مقامات صهیونیستی به لغو شهروندی و مجازات سازندگان مستند افشاگر «نزا»، بحران عمیق مشروعیت و شکنندگی ساختار شهروندی در اسرائیل را در سایه جنگ غزه به نمایش میگذارد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
مستند اسرائیلی «نازا» که به کارگردانی یووال آبراهام و راشل سور ساخته شده، با استفاده از مصاحبههای ناشناس با نیروهای نظامی و اطلاعاتی اسرائیل، روایتهایی درباره نحوه هدفگیری غیرنظامیان در جنگ غزه ارائه میکند. این فیلم پس از نمایش در جشنواره ونیز و دریافت جایزه هیئت داوران، با واکنش شدید مقامهای اسرائیلی مواجه شد. ارتش اسرائیل محتوای آن را رد کرده و آن را حاوی ادعاهای نادرست و تحریف واقعیت دانسته است.
مناقشه زمانی وارد مرحله حقوقی و سیاسی جدیتری شد که بنیامین نتانیاهو اعلام کرد دولت او قصد دارد قانونی را برای سلب تابعیت افرادی که به گفته او به سربازان اسرائیلی افترا میزنند، پیگیری کند. او همچنین از افزایش قابلتوجه مجازاتهای مالی مربوط به افترا سخن گفت و سازندگان «نازا» را بهطور مشخص هدف قرار داد. این طرح در حالی مطرح شد که مسئله آزادی بیان و امکان انتقاد از عملکرد ارتش در اسرائیل با حساسیت بیشتری روبهرو شده است.
موضوع تابعیت در اسرائیل سابقه پیچیدهای دارد. قانون بازگشت و قانون تابعیت در سالهای نخست تأسیس اسرائیل چارچوب حقوقی شهروندی را شکل دادند و در دهههای بعد، امکان محدود کردن یا سلب تابعیت در برخی شرایط امنیتی و مرتبط با «نقض اعتماد به دولت» مورد بحث قرار گرفت. دیوان عالی اسرائیل نیز در سال ۲۰۲۲ قانونی را تأیید کرد که امکان سلب تابعیت برخی افرادی را که اقداماتشان نقض اعتماد به دولت تلقی شود، فراهم میکند. با این حال، استفاده از چنین اختیاری علیه یهودیان اسرائیلی به دلیل انتقاد از ارتش، مسئلهای بسیار مناقشهبرانگیز است.
در این چارچوب، پرونده «نازا» پرسش گستردهتری درباره مرز میان نقد سیاسی و «عدم وفاداری» ایجاد کرده است. سازندگان فیلم خود را مخالف حق اسرائیلیها برای امنیت و حاکمیت نمیدانند و بر آیندهای مبتنی بر آزادی و حاکمیت برابر اسرائیلیها و فلسطینیها تأکید کردهاند. با این حال، منتقدان داخلی آنها را به تضعیف اسرائیل و آسیب زدن به ارتش متهم کردهاند.
نتانیاهو در حالی خواستار چنین اقدامی شده که رئیسجمهور اسرائیل آن را ناموجه دانسته و احتمال تصویب و اجرای آن نیز با موانع قضایی روبهروست. با این وجود، این مناقشه نشان میدهد که در فضای سیاسی کنونی اسرائیل، مفهوم تابعیت بیش از گذشته با بحثهایی درباره وفاداری سیاسی، آزادی بیان و حدود انتقاد از دولت و ارتش پیوند خورده است./ منبع
