بازگشت نتانیاهو به واشنگتن؛ پیروزی سیاسی یا درخواست‌های تازه؟

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در سومین سفر خود در دوران دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ، به واشنگتن می‌رود. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که جنگ غزه وارد ماه بیست‌ویکم خود شده است. هدف دقیق این دیدار هنوز مشخص نیست، اما گمانه‌زنی‌هایی درباره اعلام آتش‌بس واقعی در غزه، پیوستن سوریه به توافق‌های ابراهیم و یا احتمال گسترش اقدامات اسرائیل علیه ایران مطرح است.

قبل از این سفر، ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال با صدور یک اولتیماتوم اعلام کرد اسرائیل با آتش‌بس ۶۰ روزه موافقت کرده است. او از گروه حماس خواست این شرایط را بپذیرد و هشدار داد در غیر این صورت شرایط وخیم‌تر خواهد شد. با این حال، حماس اعلام کرده است تنها در صورتی آتش‌بس را می‌پذیرد که این روند منجر به پایان دائمی جنگ و خروج کامل اسرائیل از نوار غزه شود. از سوی دیگر، نتانیاهو تأکید دارد جنگ باید تا نابودی حماس ادامه پیدا کند؛ هدفی که حتی نیروهای دفاعی اسرائیل آن را غیرعملی می‌دانند.

تا پنج‌شنبه، متن پیشنهادی آتش‌بس آمریکا در فضای مجازی منتشر شده بود، اما هیچ یک از طرف‌های درگیر، یعنی حماس و اسرائیل، به‌طور رسمی آن را تأیید نکرده‌اند.

در بعدی دیگر، بازی‌های دیپلماتیک ترامپ تنها به موضوع آتش‌بس محدود نمی‌شود. ترامپ به جای استفاده از کمک‌های نظامی آمریکا برای پایان‌دادن به بمباران و محاصره انسانی غزه، تهدید کرده که ممکن است ادامه کمک‌های امنیتی آمریکا به اسرائیل را مشروط به توقف پرونده‌های فساد علیه نتانیاهو کند. او در حساب کاربری خود نوشت که آمریکا میلیاردها دلار سالانه برای حمایت از اسرائیل هزینه می‌کند و این شرایط را نمی‌پذیرد.

این اقدام ترامپ، که حمایت نظامی آمریکا را که برای اسرائیل حیاتی است به مسائل حقوقی شخصی نخست‌وزیر مرتبط می‌کند، فشار قابل‌توجهی بر نظام قضایی اسرائیل وارد می‌آورد و دخالتی آشکار در امور داخلی این کشور است. این بیانیه‌ها نه‌تنها قصد دارند نتانیاهو را تحت فشار قرار دهند، بلکه توجه عمومی و بین‌المللی را نیز به اهداف دلخواه ترامپ جلب می‌کنند.

هم‌زمان، بحران انسانی در غزه هر روز وخیم‌تر می‌شود. بنیاد بشردوستانه غزه که با حمایت اسرائیل و آمریکا فعالیت می‌کند، به‌تازگی اعلام کرد مبلغ ۳۰ میلیون دلار به این نهاد اختصاص یافته است؛ اما این سازمان با انتقادات شدید بین‌المللی مواجه است. گزارش‌ها حاکی از آن است که پیمانکاران نظامی آمریکایی به سمت غیرنظامیان گرسنه شلیک کرده‌اند، مشابه گزارش‌های قبلی از نظامیان اسرائیلی که دستور تیراندازی به فلسطینیان در حال دریافت کمک‌های غذایی را دریافت کرده‌اند.

بیش از ۱۷۰ سازمان غیردولتی حقوق بشری و بشردوستانه، از جمله سازمان‌های معتبری مانندOxfam, Save the Children و پزشکان بدون مرز، خواستار تعطیلی فوری بنیاد بشردوستانه غزه شده‌اند. این سازمان‌ها به مرگ بیش از ششصد غیرنظامی فلسطینی در نزدیکی مراکز توزیع کمک اشاره کرده‌اند که از زمانی که این نهاد تحت حمایت ارتش اسرائیل فعالیت می‌کند، روی داده است. دولت سوئیس نیز اخیراً شعبه ژنو این بنیاد را به‌دلیل نقض‌های جدی عملیاتی و قانونی و گزارش‌های خشونت‌آمیز در محل‌های این نهاد منحل کرده است. این تحولات نشان‌دهنده سیاسی‌شدن و افزایش خطرات مربوط به کمک‌های انسانی در غزه است.

ترامپ همچنین به گسترش توافق‌های ابراهیم مصمم است. سخنگوی کاخ سفید، کارولین لویت، اعلام کرد که ترامپ در دیدار با احمدالشرع، رئیس‌جمهور جدید سوریه، در عربستان از وی خواسته روابطش را با اسرائیل عادی کند و برخی تحریم‌های هدفمند آمریکا علیه سوریه را لغو کرده است. گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، نیز از گسترش این توافق‌ها به سوریه و لبنان حمایت کرده و ادعاهای اسرائیل نسبت به بلندی‌های جولان را مجدداً تأکید کرده است.

دمشق تأیید کرده است که در حال انجام مذاکرات مستقیم و همچنین گفت‌وگوهای پشت‌پرده با امارات است. با این حال، مانند پیام‌های آتش‌بس ترامپ، این تلاش‌ها بیش‌تر به نمایش‌های سیاسی شبیه است و گسترش توافق‌ها بدون پیشرفت واقعی در حقوق فلسطینیان یا پایان محاصره غزه، بیش‌تر به تقویت موقعیت‌های سیاسی داخلی ترامپ و نتانیاهو کمک می‌کند و فاقد گام‌های واقعی برای صلح است.

در حالی که بازیگران منطقه‌ای، به‌ویژه متحدان خلیج فارس آمریکا، با احتیاط روند شکننده آتش‌بس میان اسرائیل و ایران را دنبال می‌کنند، رسانه‌های اسرائیلی گزارش می‌دهند که نتانیاهو قصد دارد حمایت ترامپ را برای حمله‌ای دیگر علیه ایران جلب کند. جنگ دوازده‌روزه اخیر با ایران، به نتانیاهو قدرت سیاسی جدیدی بخشیده که او را به عنوان رهبر جسوری معرفی می‌کند که با ایران مقابله کرده است، نه نخست‌وزیری که در مقابل حملات حماس در روز هفتم اکتبر ناکام ماند یا گروگان‌های اسرائیلی در غزه آزاد نشدند.

پس از نجات کم‌رمق از رأی عدم اعتماد در روز ۱۱ ژوئن که ضعف‌های سیاسی‌اش را آشکار ساخت، نتانیاهو از این جنگ با ایران بهره برد تا قدرت خود را تثبیت کند. برخی امیدوارند که این قدرت تازه به او امکان دهد جنگ در غزه را پایان دهد، زیرا ممکن است وابستگی‌اش به اعضای تندرو ائتلاف خود کاهش یافته باشد. اما نگرانی‌هایی نیز وجود دارد که اعتماد به نفس تازه نتانیاهو، ممکن است اقدامات منطقه‌ای تهاجمی‌تری را به‌دنبال داشته باشد و وضعیت پرتنش موجود را بیش‌تر بی‌ثبات کند.

در نهایت، دیدار روز دوشنبه ممکن است بیش‌تر نمایش سیاسی باشد؛ نمایشی پر سروصدا اما بی‌محتوا، در حالی که اسرائیل به استفاده از تسلیحات آمریکایی برای محاصره و بمباران فلسطینیان در غزه ادامه می‌دهد. بدون فشار واقعی آمریکا برای پایان‌دادن به تجاوزات نظامی غیرقانونی، توقف فجایع جاری و تلاش جدی برای صلح و حقوق فلسطینیان، دیپلماسی صرفاً صدای بلندتری است که تنش‌ها را تشدید می‌کند نه اینکه به حل اختلافات عمیق کمک کند./ منبع