حکومت جدید سوریه در حاشیه جنگ ایران و اسرائیل

نظام جدید سوریه در مواجهه با جنگ ایران و اسرائیل، رویکردی محتاطانه و منفعت‌محور اتخاذ کرده است و عمدتاً به نظاره‌گری این منازعه می‌پردازد. این حکومت تازه‌تشکیل‌شده تحت رهبری احمدالشرع، تلاش می‌کند ضمن حفظ ثبات داخلی، مسیرهای انتقال تسلیحات ایران به حزب‌الله در لبنان را محدود کند؛ مسیری که پیش‌تر توسط حکومت اسد فراهم شده بود و به ایران امکان می‌داد تا از طریق سوریه، تجهیزات نظامی به این گروه لبنانی ارسال کند.

ایران به واسطه گروه‌های نیابتی‌اش، سال‌ها از سوریه برای تقویت حزب‌الله استفاده کرده است، اما سقوط دولت اسد در ماه دسامبر سال ۲۰۲۴، حزب‌الله را در انزوای بیش‌تری قرار داده و دولت جدید دمشق اقدامات جدی برای قطع این مسیرهای تسلیحاتی انجام داده است. نیروهای امنیتی سوریه در شهر حمص، از قاچاق تسلیحات به سمت لبنان جلوگیری کرده‌اند و تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، حاکی از ضبط محموله‌های تسلیحاتی متعلق به حزب‌الله در داخل سوریه است.

این تغییر راهبردی در دولت جدید، نتیجه سال‌ها جنگ داخلی سوریه است که در آن گروه‌های سُنی شورشی، شامل هیأت تحریرالشام به رهبری الشرع، با نیروهای شیعه و متحدان ایران مقابله کردند. این گروه که پیش‌تر شاخه‌ای از القاعده به شمار می‌رفت، اکنون خود را به‌عنوان یک جنبش ملی-اسلامی سنی معرفی کرده که هدفش تثبیت حکومت و امنیت در مرزهای سوریه است. این تحول موجب شده که دشمنی عمیقی میان سوری‌ها و ایران شکل گیرد، به خصوص به خاطر مداخلات خونین ایران در جنگ داخلی سوریه.

اگرچه سوریه از ضربات ایران خشنود است، اما همچنان از تهدیدات اسرائیل هراس دارد و تلاش می‌کند از درگیری مستقیم دوری کند. نگرانی سوری‌ها این است که اسرائیل پس از ضربه به ایران، فشارهای خود را بر سوریه افزایش دهد و ثبات شکننده کشور را به مخاطره بیندازد.

نفرت نسبت به حزب‌الله نیز در میان سوری‌ها مشهود است، چرا که این گروه در کنار ایران و بشار اسد در جنگ داخلی سوریه حضور داشت و باعث افزایش خشونت و بی‌ثباتی شده است. بنابراین، دولت جدید سوریه برای جلوگیری از تضعیف ثبات داخلی، مانع از عبور تسلیحات ایران به حزب‌الله می‌شود.

از سوی دیگر، حمله هوایی اخیر اسرائیل به یکی از فرماندهان ارشد سپاه قدس که مسئول انتقال تسلیحات به حزب‌الله بود، ضربه سنگینی به توانایی‌های ایران در این زمینه وارد کرده است. این فرمانده که به‌طور خاص بر حمایت مالی و تسلیحاتی گروه‌های شبه‌نظامی منطقه تمرکز داشت، در حمله‌ای هوایی در غرب ایران کشته شد. اسرائیل طی سال‌ها عملیات گسترده‌ای علیه این واحد سپاه قدس انجام داده تا مسیرهای تسلیحاتی میان سوریه و لبنان را مختل کند.

با وجود تلاش‌های دولت جدید دمشق در غرب سوریه برای محدود کردن نفوذ ایران، منطقه شمال‌شرق سوریه همچنان صحنه تحولات پیچیده و ناامن است. گروه‌های نیابتی ایران، از جمله مقاومت اسلامی عراق که شامل سازمان‌های تروریستی معرفی‌شده توسط آمریکا مانند کتائب حزب‌الله و حرکت حزب‌الله النجباء است، به حملات موشکی علیه پایگاه‌های نظامی آمریکا در این منطقه ادامه می‌دهند.

در روزهای اخیر، این گروه‌ها چندین حمله موشکی به سه پایگاه آمریکا در شمال‌شرق سوریه انجام دادند که با وجود عدم تلفات انسانی، نشان‌دهنده تداوم فعالیت‌های خصمانه ایران و نیروهای وابسته به آن از خاک سوریه است. از زمان آغاز حمله حماس و متحدانش به اسرائیل در روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳، گروه مقاومت اسلامی عراق بیش از ۱۸۰ حمله علیه نیروهای آمریکایی در عراق، سوریه و اردن انجام داده که از انواع مختلف تسلیحات از جمله پهپادها، راکت‌ها، موشک‌ها و خمپاره‌ها استفاده کرده‌اند./ منبع