رد طرح الزام به مجوز کنگره؛ ترامپ بدون مانع ممکن است مجدداً ایران را هدف قرار دهد

روز جمعه، مجلس سنای ایالات متحده با نتیجه نزدیک ۵۳ رأی مخالف در برابر ۴۷ رأی موافق، طرحی را که هدف آن محدودکردن اختیارات رئیس‌جمهور در انجام حملات نظامی علیه ایران بود، رد کرد. این طرح که تحت عنوان «قطعنامه اختیارات جنگ» توسط سناتور دموکرات تیم کین از ایالت ویرجینیا ارائه شده بود، رئیس‌جمهور را موظف می‌کرد که پیش از انجام هرگونه اقدام نظامی گسترده یا «مهم‌تر» علیه ایران، مجوز رسمی کنگره را دریافت کند. این قطعنامه همچنین قید کرده بود که اگر ایران در معرض حمله قریب‌الوقوع قرار گیرد، رئیس‌جمهور حق دارد بدون کسب مجوز قبلی از کنگره دفاع کند.

این تصمیم سنا در واکنش به حملات هوایی ایالات متحده علیه سه تأسیسات هسته‌ای ایران که در ۲۱ ژوئن انجام شد، اتخاذ شده است؛ حملاتی که بدون مشورت قبلی با کنگره صورت گرفت و باعث بروز بحث‌ها و انتقاداتی در داخل کنگره شد. منتقدان این حملات بر این باور بودند که چنین اقدامات نظامی مهم باید پیش از اجرا با تصویب کنگره همراه باشد تا از تجاوز یک‌جانبه دولت به قوانین اساسی آمریکا جلوگیری شود.

بر اساس قانون اساسی ایالات متحده، کنگره اختیار انحصاری اعلام جنگ را دارد و قانون اختیارات جنگی مصوب سال ۱۹۷۳ نیز مقرر می‌کند که رئیس‌جمهور باید ظرف ۴۸ ساعت پس از به‌کارگیری نیروهای نظامی کنگره را مطلع کرده و در صورت عدم تصویب اقدام از سوی کنگره، نیروها باید ظرف ۶۰ روز از منطقه درگیری خارج شوند. با این وجود، سناتورهای جمهوری‌خواه با استناد به اصل دوم قانون اساسی که رئیس‌جمهور را فرمانده کل قوا معرفی می‌کند، معتقدند که رئیس‌جمهور باید اختیار واکنش سریع در مواجهه با تهدیدات امنیت ملی را داشته باشد و اعمال محدودیت در این زمینه می‌تواند امنیت کشور را به خطر بیندازد.

در جلسه رأی‌گیری، اکثریت جمهوری‌خواهان، به استثنای سناتور رند پال از کنتاکی، با قطعنامه مخالفت کردند. رند پال تنها جمهوری‌خواهی بود که از این قطعنامه حمایت کرد و بر ضرورت حفظ حق کنگره در اعلام جنگ تأکید نمود. او معتقد بود که مردم آمریکا خسته شده‌اند از اینکه فرزندان‌شان بدون اهداف ملموس و تنها به خاطر منافع سیاسی در مناطق جنگی جان خود را از دست دهند. پال همچنین هشدار داد که حملات اخیر آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران اگرچه «موفقیت تاکتیکی» محسوب می‌شود، اما ممکن است به یک شکست راهبردی منجر شود و تهران را به افزایش تلاش‌ها برای دستیابی به سلاح هسته‌ای تشویق کند.

در سوی مقابل، سناتور جان باراسو از وایومینگ که رهبری اکثریت جمهوری‌خواه را در سنا بر عهده دارد، بیان کرد که در مسائل امنیت ملی تصمیم‌گیری باید سریع و موثر باشد و رئیس‌جمهور باید اختیار لازم برای واکنش‌های فوری را داشته باشد. سناتور لیندسی گراهام نیز با اشاره به این موضوع اظهار داشت که اگر ۵۳۵ عضو کنگره هر کدام بخواهند در تصمیم‌گیری نظامی مشارکت کنند، کشور فلج خواهد شد و این امر نظم و کارآمدی را از بین می‌برد.

سناتور تیم کین، طراح قطعنامه، ضمن بیان اینکه هر رئیس‌جمهوری، اعم از جمهوری‌خواه یا دموکرات، باید برای فرستادن نیروهای آمریکایی به میدان جنگ با کنگره مشورت کند، این طرح را تلاشی برای احیای مسئولیت‌پذیری نهادهای دموکراتیک خواند. او تأکید کرد که ارسال نیروهای آمریکایی به مناطق درگیری باید با مجوز و تصمیم رسمی کنگره همراه باشد و نه صرفاً به اراده فردی رئیس‌جمهور.

این بحث‌ها در حالی مطرح می‌شوند که دونالد ترامپ، در کنفرانس خبری خود اظهار داشت که معتقد است ایران در آینده نزدیک برنامه هسته‌ای خود را بازسازی نخواهد کرد، اما در صورتی که تهران مجدداً غنی‌سازی اورانیوم را به سطحی تسلیحاتی برگرداند، «بدون شک» آمریکا مجدداً به ایران حمله خواهد کرد.

این رویکرد ترامپ و تصمیم اخیر سنا در عدم محدودکردن اختیارات وی، نگرانی‌هایی را در میان منتقدان به وجود آورده است که ممکن است سیاست‌های یک‌جانبه و بی‌محدودیت در قبال ایران باعث بروز تنش‌های بیشتر و در نهایت تشدید درگیری‌ها در غرب‌آسیا شود. همچنین منتقدان هشدار می‌دهند که اقداماتی مانند حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران می‌تواند جعبه پاندورا را باز کند و عواقب آن تا مدت‌ها مشخص نخواهد بود.

از سوی دیگر، موافقان این سیاست معتقدند که محدودیت در اختیار رئیس‌جمهور برای واکنش سریع به تهدیدات امنیتی می‌تواند توان دفاعی و بازدارندگی آمریکا را تضعیف کند و در دنیای پرچالش امروز که تهدیدات متنوع و پیچیده‌اند، لازم است رهبران اجرایی اختیار کافی برای تصمیم‌گیری سریع داشته باشند.

در نهایت، رد طرح الزام به کسب مجوز کنگره برای حملات نظامی علیه ایران، نشان‌دهنده تداوم اختلاف عمیق میان کنگره و رئیس‌جمهور در خصوص تفسیر اختیارات قانونی جنگ و نحوه مدیریت سیاست خارجی آمریکا است و افق روشنی از چگونگی آینده تصمیم‌گیری‌های جنگی در آمریکا ارائه نمی‌دهد./ منبع