شکستی دیگر در میدان دیپلماسی

از اواخر سال ۱۹۸۴ تا ۲۰۲۴، در چهل سال، حزب‌الله از دل انقلاب اسلامی ایران با نقش‌آفرینی علی‌اکبر محتشمی‌پور بین سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۴ در جنبش امل اسلامی و افواج المقاومه المومنه شکل گرفت. مقامات ایرانی، از مدیران جزئی تا وزرا و معاونان رئیس‌جمهور، در سفر به لبنان با رویکرد ارباب‌رعیتی رفتار می‌کردند.

سفرای ایران، از فخر روحانی تا صادق امانی، عمدتاً وابسته به اطلاعات‌سپاه یا وزارت اطلاعات بودند. این حضور، چهره فرهنگی لبنان را تغییر داد و به‌جای موسیقی فیروز و ودیع الصافی، نوحه‌خوانی‌هایی مانند زیارت عاشورای عباس الموسوی و سیدحسن نصرالله در بعلبک جایگزین شد. لبنان پیش از حزب‌الله، تحت‌تأثیر امام موسی‌صدر و صادق طباطبایی با فضایی متفاوت بود، اما پس از انقلاب، با اشغال سفارت شاهنشاهی توسط سپاه و حذف موسی‌صدر، این فضا دگرگون شد.

مدیران وزارت امور خارجه ایران با چمدان‌های پول به بیروت می‌رفتند تا بودجه سیدحسن نصرالله تأمین شود. این مقامات با رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، وزیر امور خارجه و نبیه بری دیدار می‌کردند و سپس به جنوب لبنان می‌رفتند تا هدایای مالی را به حزب‌الله تحویل دهند. لبنان پس از جنگ‌های داخلی با تلاش رفیق الحریری بازسازی شد و به پایتخت مالی غرب‌آسیا تبدیل گردید، اما ترور او توسط حزب‌الله و قاسم سلیمانی این روند را متوقف کرد. فستیوال بعلبک که زمانی میزبان فیروز و ودیع الصافی بود، تحت‌تأثیر نوحه‌خوانان قرار گرفت.

تا ماه اکتبر سال ۲۰۲۳، حزب‌الله از یک میلیشیا به نیروی مقاومت اسلامی تبدیل شد و با ضرباتی به ارتش اسرائیل، آن‌ها را از جنوب لبنان بیرون راند. برخلاف قرارداد طائف که استقرار ارتش لبنان در مرزها را الزامی می‌کرد، حزب‌الله کنترل جنوب را به‌دست گرفت. حضور ۴۰ هزار سرباز سوری در لبنان به حزب‌الله امکان حفظ نیروی نظامی و نفوذ در پارلمان و کابینه را داد. اتحاد تهران و دمشق، ارسال هزاران خمپاره، موشک و سلاح را تسهیل کرد. صدها عضو حزب‌الله در ایران آموزش نظامی دیدند و ۱۰۰ تا ۱۵۰ متخصص سپاه در لبنان حضور داشتند. بودجه حزب‌الله با درآمدهایی از قاچاق کپتاگون و هروئین از ۱۰ میلیون دلار به ۷۰۰ میلیون دلار در ۲۰۲۳ رسید. شبکه المنار نیز سالانه ۸۰ میلیون دلار هزینه‌ داشت. حزب‌الله ۲۰ هزار رزمنده، سه هزار شبه‌بسیجی و دو هزار کادر آموزشی و مالی داشت که حقوق ۵۰۰ تا ۱۰ هزار دلار دریافت می‌کردند.

علی لاریجانی در سال ۲۰۲۴ به لبنان سفر کرد و با نبیه بری، جوزف عون و نواف سلام دیدار داشت. وزیر امور خارجه لبنان ادعای او مبنی بر کمبود وقت برای دیدار را رد کرد. عون دخالت ایران در امور لبنان را نپذیرفت و خواستار دوستی با همه لبنانی‌ها شد. لاریجانی ادعا کرد ایران در امور لبنان دخالت نمی‌کند، اما رسانه‌های لبنانی این سفر را «شکست دیپلماتیک» خواندند. مشابه این وضعیت در عراق رخ داد، جایی که ادعای پیمان امنیتی با لاریجانی تکذیب شد. لاریجانی مقاومت را پایتخت جهان اسلام دانست و مدعی‌شد حزب‌الله برای مقابله با دخالت خارجی شکل گرفته است./ منبع