تأثیر جنگ دوازده‌روزه بر ایران و متحدانش/ بخش اول

جنگ دوازده‌روزه اسرائیل علیه ایران (۱۳ تا ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵) با حمایت آمریکا، ضربه‌ای بی‌سابقه به توانایی‌های نظامی و نفوذ منطقه‌ای ایران وارد کرده و محور مقاومت آن را در آستانه فروپاشی قرار داده است. این درگیری که در میانه مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا آغاز شد، با حملات غافلگیرانه اسرائیل، شامل ضربه به زیرساخت‌های هسته‌ای، موشکی و ترور فرماندهان ارشد و دانشمندان هسته‌ای، توانایی‌های دفاعی ایران را به‌شدت تضعیف کرد. اسرائیل با استفاده از اطلاعات پیشرفته و نفوذ عمیق، برتری تاکتیکی به‌دست آورد و پدافند هوایی ایران را فلج کرد؛ در حالی که ایران با شلیک حدود پانصد فروند موشک بالستیک به اسرائیل پاسخ داد، اما اغلب آن‌ها رهگیری شدند. حملات آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران در نطنز، فردو و اصفهان نیز برنامه هسته‌ای ایران را به‌شدت مختل کرد. اگرچه ابهاماتی در مورد میزان خسارت وجود دارد.

ایران که در موقعیت دفاعی قرار گرفت، برای اجتناب از تحقیر و بی‌ثباتی داخلی، حمله‌ای نمادین با چهارده فروند موشک بالستیک به پایگاه آمریکا در قطر انجام داد و با هشدار قبلی، خسارات را به حداقل رساند. این اقدام به آتش‌بس شکننده‌ای منجر شد که توسط ترامپ اعلام شد. با این حال، ایران با چالش‌های عظیمی مواجه است: بازسازی زیرساخت‌های نظامی، تقویت پدافند هوایی و بازنگری در رویکرد ضد جاسوسی برای مقابله با نفوذ اسرائیل و آمریکا. این فرایند به‌دلیل محدودیت‌های منابع و ادامه آسیب‌پذیری ایران، ماه‌ها یا سال‌ها طول خواهد کشید. ایران همچنین به‌دنبال حفظ شبکه نیروهای متحد خود (حزب‌الله، حوثی‌ها و شبه‌نظامیان عراقی) است، اما این گروه‌ها به‌دلیل خسارات سنگین و فشارهای داخلی و بین‌المللی تضعیف شده‌اند.

محور مقاومت ایران که برای دهه‌ها برای مقابله با اسرائیل تقویت شده بود، به دلیل عدم هماهنگی و ناتوانی ایران در حفاظت از متحدانش در برابر حملات اسرائیل، در حال فروپاشی است. حماس پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل، در جنگ غزه نابود شد. حزب‌الله پس از آتش‌بس با اسرائیل، که به اسرائیل آزادی عملیاتی در لبنان داد، تضعیف شده و تحت فشار برای خلع سلاح است. حوثی‌های یمن، با وجود مقاومت، به دلیل کاهش حمایت ایران و حملات اسرائیل و آمریکا، محدود شده‌اند. شبه‌نظامیان عراقی نیز تحت فشار بغداد و تهدیدات آمریکا، در حاشیه مانده‌اند. این گروه‌ها اکنون به خودحفاظتی روی آورده‌اند و راهبرد «اتحاد جبهه‌ها»ی ایران عملاً فروپاشیده است.

ایران ممکن است به‌سمت نظامی‌گری و تسریع برنامه هسته‌ای برای بازدارندگی حرکت کند، و در عین حال احتمال اندکی برای مذاکره و میانه‌روی نیز وجود دارد. با این حال، ضعف کنونی ایران فرصت‌هایی برای اسرائیل، آمریکا و رقبای منطقه‌ای ایران مانند عربستان و امارات فراهم کرده تا نفوذ خود را گسترش دهند. اسرائیل، با دکترین نظامی تهاجمی‌تر، به‌دنبال جلوگیری از بازسازی تهدیدات ایران و خلع سلاح اجباری گروه‌هایی مانند حزب‌الله است. در عراق، دولت سودانی ممکن است از کاهش حمایت ایران برای مهار شبه‌نظامیان استفاده کند، اما خطر اقدامات خودسرانه این گروه‌ها باقی است. حوثی‌ها نیز با فشار مخالفان مورد حمایت عربستان و امارات مواجه‌اند که ممکن است از ضعف کنونی آن‌ها بهره‌برداری کنند./ منبع