توافقی با اسرائیل و حماس داریم؛ حالا نوبت بخش سخت ماجرا است
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «توافقی با اسرائیل و حماس داریم؛ حالا نوبت بخش سخت ماجرا است» به قلم ایلان برمن (Ilan Berman) در نیوزویک (Newsweek) منتشر شده است. این مقاله توافق آتشبس غزه را دستاوردی اولیه میداند که به توجه بینالمللی، حل ابهامات حکومتی فلسطین، احیای پیمان ابراهیم و مهار نقش ایران نیاز دارد. نویسنده با خوشبینی محتاطانه، چالشهای صلح پایدار را بررسی میکند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
آیا جنگ غزه پایان یافته است؟ در روز ۸ اکتبر، دونالد ترامپ اعلام کرد اسرائیل و حماس توافقی برای توقف درگیریها و تبادل گروگانها امضا کردهاند؛ امری که هفتهها پیش غیرقابل تصور بود. او در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «افتخار میکنم که مرحله اول طرح صلح ما امضا شده است. تمام گروگانها بهزودی آزاد میشوند و اسرائیل نیروهایش را تا خطی مشخص بهنفع صلحی قوی و پایدار عقب میکشد».
این توافق، هرچند که مقدماتی، اما دستاوردی مهم است. با این حال، اجرایش نیازمند مدیریت متغیرهای متعدد است.
توجه بینالمللی ضروری است
توجه مداوم ترامپ، بنبست طولانی اسرائیل و حماس را شکست و هر دو را به امتیازدهی واداشت. حفظ صلح اما به دخالت و سرمایهگذاری جهانی نیاز دارد. طرح پایدار برای غزه شامل امنیت بیشتر اسرائیل، بازسازی پساجنگی و غیررادیکالسازی فلسطینیهاست. اسرائیل به تنهایی یا حتی با حمایت آمریکا نمیتواند اینها را محقق کند. حمایت مالی و عملی جهانی لازم است. همسایگان عرب باید نقش بزرگتری در امنیت اسرائیل و ایجاد جامعه فلسطینی میانهرو ایفا کنند، اما آمادگی آنها نامشخص است.
حکومت فلسطینی نامطمئن است
سؤال اصلی آینده غزه این است: چه کسی حاکم خواهد شد؟ اسرائیل میگوید حماس نباید نقشی در سیاست فلسطینی داشته باشد، اما توافق جدید این را الزامی نمیکند و به حماس اجازه میدهد عاملی ضعیف در گفتگوها بماند؛ امری که شاید پیشرفت را مختل کند. متغیر دیگر، تشکیلات خودگردان در کرانه باختری است. طرح بیستمادهای ترامپ نقشی برای تشکیلات خودگردان پس از اصلاحات پیشبینی میکند، اما تشکیلات خودگردان بهدلیل سوءمدیریت، در میان فلسطینیها نامحبوب است. محمود عباس برنامهای برای جانشینی ندارد و مرگ او رقابت برای قدرت را در پی خواهد داشت. مسیر روشنی برای انتقال سیاسی در فلسطین وجود ندارد و این مشکلی بزرگ است.
فرصتی برای پیمانهای ابراهیم
در سال ۲۰۲۰، امارات، بحرین، سودان و مراکش با عادیسازی روابط با اسرائیل، پیمان ابراهیم را امضا کردند. پنج سال گذشته است و این توافقها چندان شکوفا نیستند، اما مقامات ابوظبی، منامه و رباط روابط اقتصادی و سیاسی با اسرائیل را پیش میبرند. جنگ غزه و خشم عمومی عرب، بهرهبرداری از این شراکتها را سخت کرده و گسترش پیمان، مثلاً با عربستان، را متوقف ساخته است. توافق جدید صفحه را پاک میکند، مسیری برای حکومت فلسطینی باز مینماید و دلیلی برای بازنگری عادیسازی به کشورهای عربی میدهد.
ایران؛ عامل خرابکار
ایران دهههاست از گروههای فلسطینی برای بیثباتی اسرائیل استفاده میکند. حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس، با حمایت مالی و لجستیکی ایران، بخشی از طرح حمله چندجبههای به اسرائیل بود. ساعاتی پس از آتشبس، شین بت محموله تسلیحاتی ایرانی برای شبهنظامیان کرانه باختری را کشف کرد. ایران، که اهرمش در غزه را از دست داده، با ایجاد بیثباتی جای دیگر، وضعیت شکننده را تهدید میکند.
با وجود چالشها، واشنگتن و اورشلیم خوشبیناند. موانع صلح جامع و ثبات بلندمدت زیاد است، اما برای اولین بار در دو سال، پایان درگیری شاید در دید باشد./ منبع