شناسایی سومالی‌لند توسط اسرائیل: آیا ترکیه هدف است؟

تحولات اخیر در شاخ آفریقا، به‌ویژه در دسامبر ۲۰۲۵، دریای سرخ و خلیج عدن را به میدان تقابل راهبردی میان ترکیه و اسرائیل تبدیل کرده است. شناسایی رسمی منطقه جدایی‌طلب «سومالی‌لند» توسط اسرائیل به‌عنوان یک کشور مستقل، که اولین اقدام در نوع خود توسط یک عضو سازمان ملل محسوب می‌شود، زلزله‌ای دیپلماتیک ایجاد کرده است. این اقدام که دقیقاً در نزدیکی تنگه راهبردی باب‌المندب رخ داده، نه تنها تمامیت ارضی سومالی را هدف قرار داده، بلکه به شکلی محاسبه‌شده، قلب منافع و سرمایه‌گذاری‌های کلان ترکیه در منطقه را نشانه رفته است. اسرائیل با این حرکت، دسترسی به آب‌های راهبردی را به بخشی از دکترین منطقه‌ای خود تبدیل کرده تا نفوذ فزاینده آنکارا در شاخ آفریقا را به چالش بکشد.

طی یک دهه گذشته، ترکیه با سرمایه‌گذاری در پروژه‌های تحول‌آفرین ملت‌سازی، خود را به‌عنوان شریک امنیتی و اقتصادی بی‌جایگزین سومالی تثبیت کرده است. آنکارا از طریق شرکت نفت ترکیه، حقوق اکتشاف هیدروکربن در پانزده هزار کیلومتر مربع از بلوک‌های دریایی سومالی را در اختیار گرفته و قصد دارد تا سال ۲۰۲۶ حفاری‌های گسترده‌ای را آغاز کند. فراتر از انرژی، ترکیه در حال برنامه‌ریزی برای ساخت یک تأسیسات پرتاب فضایی در سومالی است تا از موقعیت استوایی این کشور برای پرتاب ماهواره و آزمایش موشک بهره ببرد. همچنین، ارتش ترکیه با اداره پایگاه «ترکسوم»، بزرگ‌ترین مرکز آموزش نظامی خارجی خود، وظیفه بازسازی نیروی دریایی و گارد ساحلی سومالی را بر عهده دارد. شناسایی سومالی‌لند توسط اسرائیل، مستقیماً ثبات این پروژه‌های بلندمدت را که برای امنیت انرژی و اقتدار هوافضای ترکیه حیاتی هستند، تهدید می‌کند. واکنش سومالی به این تحرک دیپلماتیک، سفر فوری و حیاتی حسن شیخ محمود به آنکارا بود که نشان‌دهنده عمق اتحاد راهبردی میان دو کشور در مواجهه با تهدیدات خارجی است. ترکیه ضمن اعلام حمایت قاطع از تمامیت ارضی سومالی، این اقدام اسرائیل را به عنوان تلاشی برای تغییر موازنه قدرت در یکی از مهم‌ترین مسیرهای دریایی جهان قلمداد می‌کند. حضور اسرائیل در نزدیکی باب‌المندب می‌تواند به ابزاری برای فشار بر ترکیه تبدیل شود و نظم منطقه‌ای را با چالش مواجه کند. اکنون آنکارا ناچار است با تقویت حضور نظامی، افزایش ظرفیت‌های دفاعی سومالی و استفاده از اهرم‌های دیپلماتیک بین‌المللی، استراتژی خود را برای مقابله با این «هدف‌گیری محاسبه‌شده» تنظیم کند تا مانع از فروپاشی طرح‌های پیشرفت اقتصادی و امنیتی خود در منطقه شود./ منبع