چین در دوران دولت دوم ترامپ

پس از پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده در سال ۲۰۲۴، سیاست‌گذاران و نخبگان فکری چین از بدترشدن روابط دوجانبه با آمریکا نگران بودند. تجربه تلخ جنگ تجاری در دوره اول ترامپ و اقتصاد راکد چین، نگرانی از یک طوفان بی‌سابقه را تشدید کرده بود. با این ‌حال، ۶ ماه پس از آغاز دوره دوم ترامپ در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵، دیدگاه پکن بهبود یافت. چین دریافت که در تجارت اهرم بیشتری نسبت به تصور اولیه دارد و ترامپ، با تمرکز بر کسری تجاری، شریکی عمل‌گراتر از چین‌ستیزان دوره اول خود است.

چین امیدوار است با توافق تجاری با ترامپ، تنش‌ها را کاهش دهد و در پاییز ۲۰۲۵ میزبان نشستی با حضور او و شی جین‌پینگ باشد تا روابط واشنگتن و پکن را بهبود بخشد. با این ‌حال، نخبگان چینی معتقدند این خوش‌بینی راه‌حل دائمی نیست و دو کشور در یک رقابت راهبردی بلندمدت هستند. چین از اهرم تجاری خود برای کسب زمان و کاهش آسیب‌پذیری‌های سیاسی و امنیتی استفاده می‌کند.

در ابتدا، پکن انتظار داشت ترامپ سیاست‌های دوره اول خود را، از جمله تعرفه‌های تنبیهی، از سر گیرد. در فوریه و مارس ۲۰۲۵، او دو دور تعرفه ۱۰درصدی بر صادرات چین به‌دلیل نگرانی از قاچاق فنتانیل اعمال کرد. در پاسخ به تعرفه‌های «روز رهایی» در ماه آوریل، چین با تعرفه‌های متقابل و محدودیت‌های صادراتی واکنش نشان داد که منجر به افزایش تعرفه‌های آمریکا به حدود ۱۵۰ درصد شد. اما برخلاف انتظار، واشنگتن برای کاهش تنش‌ها پیش‌قدم شد. در ۱۲ می، توافقی در ژنو برای کاهش تعرفه‌ها امضا شد و در ۵ ژوئن، گفت‌وگوی تلفنی بین ترامپ و شی انجام گرفت.

سیاست‌گذاران چینی دریافتند که آمریکا در برابر شوک عرضه آسیب‌پذیرتر است، زیرا مصرف‌کنندگان آمریکایی کمبودها را فوراً حس می‌کنند و سیستم سیاسی چین اعتراضات داخلی را بهتر مدیریت می‌کند. چین با توقف صادرات عناصر کمیاب در ۴ آوریل، اهرم قدرتمندی علیه آمریکا ایجاد کرد که تولید خودرو و هواپیما را تهدید کرد. این اقدام نشان داد که عناصر کمیاب، نقطه راهبردی کلیدی چین در روابط با آمریکا هستند. پس از توافق ژنو، چین به‌دلیل محدودیت‌های جدید آمریکا بر شرکت‌هایی مانند هواوی، اجرای تعهدات خود را به‌تعویق انداخت که واکنش‌هایی مانند محدودیت ویزا برای دانشجویان چینی را در پی داشت.

چین از سال ۲۰۱۸ وابستگی خود به زنجیره‌های تأمین آمریکا را کاهش داده و تجارت خود را با اتحادیه اروپا و آسه‌آن گسترش داده است. استفاده گسترده از ترانس‌شیپمنت نیز اثرات جنگ تجاری را کم کرده است. این عوامل باعث شده تا سیاست‌گذاران چینی با اعتمادبه‌نفس بیشتری به مذاکرات تجاری نگاه کنند و معتقد باشند که توانایی آمریکا برای آسیب‌زدن به اقتصاد چین کاهش یافته است.

چین امیدوار است با مذاکرات تدریجی، بدون تمرکز بر مسائل سیاسی حساس مانند تایوان، به توافق‌های کوتاه‌مدت دست یابد. پکن معتقد است دوره دوم ترامپ کمتر ایدئولوژیک است و حتی در مورد تایوان محتاط‌تر عمل کرده است. چین با تمرکز بر مذاکره مستقیم با ترامپ، امیدوار است از طریق نشستی در پاییز، روابط دوستانه‌ای را برای سه سال آینده تضمین کند. با این‌ حال، نگرانی از تغییر تمرکز آمریکا به مسائل سیاسی و احیای خصومت‌ها، چین را به ادامه مذاکرات تجاری و حفظ بندهای فسخ در توافقات ترغیب می‌کند تا انعطاف‌پذیری خود را حفظ نماید./ منبع