راهبرد فناورانه پرسشبرانگیز چین
انزوای فناورانه، توان نوآوری چین را در بلندمدت محدود میکند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «راهبرد فناورانه پرسشبرانگیز چین» نوشته مایکل شومن (Michael Schuman) در آتلانتیک (Atlantic)، به بررسی پیامدهای راهبرد خودکفایی فناورانه چین و تأثیر آن بر رقابت جهانی در حوزه فناوریهای پیشرفته میپردازد و استدلال میکند که تأکید بیش از حد بر استقلال فناورانه، در کنار افزایش تابآوری، میتواند ظرفیت نوآوری این کشور را نیز محدود سازد. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
چین در سالهای اخیر با هدف کاهش وابستگی به فناوریهای خارجی و افزایش امنیت اقتصادی، راهبردی را دنبال کرده که بر توسعه زنجیرههای تأمین داخلی، تولید فناوری بومی و جایگزینی محصولات خارجی با نمونههای ساخت داخل استوار است. این سیاست در واکنش به محدودیتهای صادراتی آمریکا، رقابت فزاینده فناوری میان دو قدرت و نگرانی پکن از آسیبپذیری در برابر فشارهای خارجی شکل گرفته و اکنون به یکی از ارکان اصلی سیاست صنعتی و فناوری این کشور تبدیل شده است.
نمونه اخیر این رویکرد، محدود کردن استفاده از تراشههای پیشرفته آمریکایی است. با وجود آنکه واشنگتن بخشی از محدودیتهای صادرات تراشههای هوش مصنوعی را کاهش داد و امکان فروش تراشه H200 انویدیا به برخی شرکتهای چینی را فراهم کرد، پکن با اعمال محدودیت بر سفارش و توزیع این تراشهها، تلاش کرد شرکتهای داخلی را به استفاده از محصولات بومی ترغیب کند. این تصمیم نشان میدهد که سیاستگذاران چینی، حتی در شرایطی که فناوری خارجی از نظر عملکرد برتری محسوسی دارد، ترجیح میدهند بازار داخلی در اختیار تولیدکنندگان چینی قرار گیرد تا وابستگی راهبردی به شرکتهای خارجی کاهش یابد.
این سیاست در برخی حوزهها نتایج قابلتوجهی به همراه داشته است. رشد سریع صنعت خودروهای برقی چین، گسترش حضور این محصولات در بازارهای اروپایی و پیشرفت شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی، بیانگر آن است که سرمایهگذاری گسترده دولتی و حمایت از صنایع داخلی توانسته ظرفیتهای رقابتی جدیدی ایجاد کند. ظهور مدلهای هوش مصنوعی توسعهیافته توسط شرکتهای چینی نیز نشان میدهد که این کشور در برخی فناوریهای نوظهور به رقیبی جدی برای بازیگران غربی تبدیل شده است.
با این حال، موفقیتهای کوتاهمدت الزاماً به معنای تضمین برتری بلندمدت نیست. فناوریهای پیشرفته، بهویژه هوش مصنوعی، بر پایه جریان آزاد دانش، همکاریهای بینالمللی، دسترسی به بهترین تجهیزات و رقابت جهانی توسعه مییابند. محدود کردن دسترسی شرکتهای داخلی به پیشرفتهترین محصولات خارجی، هرچند ممکن است در کوتاهمدت از صنایع بومی حمایت کند، اما احتمال دارد کیفیت پژوهش، سرعت توسعه فناوری و قدرت رقابت جهانی آنها را در آینده کاهش دهد.
راهبرد خودکفایی فناورانه چین در واقع میان دو هدف مهم در حال ایجاد موازنه است؛ از یک سو افزایش استقلال راهبردی و کاهش آسیبپذیری در برابر فشارهای خارجی، و از سوی دیگر حفظ دسترسی به جریان جهانی نوآوری. هرچه این سیاست به سمت انزوای بیشتر حرکت کند، خطر فاصله گرفتن از پیشرفتهترین فناوریهای جهان افزایش مییابد و هزینههای آن برای اقتصاد دانشبنیان چین بیشتر خواهد شد. در نتیجه، اگرچه خوداتکایی میتواند تابآوری این کشور را تقویت کند، اما تداوم محدودیت در بهرهگیری از بهترین فناوریهای بینالمللی ممکن است در بلندمدت به مانعی برای نوآوری و حفظ جایگاه رقابتی چین در عرصه جهانی تبدیل شود./منبع
