برنامه پنج‌ساله جدید چین توسط جهان رصد خواهد شد

برنامه پنج‌ساله پانزدهم چین در برهه‌ای حساس از تاریخ معاصر، یعنی هم‌زمان با استقرار دولت دوم ترامپ در واشنگتن، کلید می‌خورد. پکن با درک این واقعیت که تنش‌ها در حوزه‌های حیاتی همچون نیمه‌رساناهای پیشرفته، هوش مصنوعی، نرم‌افزارهای پیچیده و زنجیره تأمین مواد معدنی کمیاب تداوم خواهد یافت، راهبرد خود را بر پایه «بهبود اساسی در خوداتکایی علمی» بنا نهاده است. مفهوم «نیروهای مولد با کیفیت نوین» (New Quality Productive Forces) که در پلنوم چهارم ۲۰۲۵ بر آن تأکید شد، نشان‌دهنده شیفت پارادایم از رشد مبتنی بر تولید انبوه به‌سمت نوآوری‌های بنیادین در هوش مصنوعی، کوانتوم و زیست‌فناوری است. شی جین‌پینگ با تأکید بر برنامه ریزی بلندمدت، این رویکرد را مزیتی سیاسی در برابر سیاست‌های کوتاه‌مدت و غیرقابل پیش‌بینی غرب توصیف کرده است که به پکن اجازه می‌دهد تا سال ۲۰۳۰، سهم اقتصاد دیجیتال خود را به بیش از ۵۵ درصد تولید ناخالص داخلی برساند.

در حالی که چین با چالش‌های داخلی نظیر بحران بخش مسکن، کاهش تقاضای مصرف‌کننده و پیری جمعیت دست و پنجه نرم می‌کند، برنامه جدید تلاش دارد با «سرمایه‌گذاری بر مردم» و تقویت نظام تأمین اجتماعی، موتور محرک رشد را به‌سمت تقاضای داخلی هدایت کند. این راهبرد که به «گردش دوگانه» شهرت یافته، به‌دنبال آن است که ضمن حفظ پیوند با بازارهای جهانی، اقتصاد چین را در برابر شوک‌های خارجی مصون سازد. در حوزه انرژی، پکن هدف‌گذاری کرده است تا سهم سوخت‌های غیرفسیلی را تا سال ۲۰۳۰ به ۲۵ درصد برساند و ظرفیت انرژی بادی و خورشیدی را به بیش از ۱۲۰۰ گیگاوات افزایش دهد. این پیشرفت‌های سبز نه‌تنها برای مصرف داخلی، بلکه به‌عنوان ابزاری برای صادرات فناوری و افزایش نفوذ بین‌المللی چین در قالب ابتکار «کمربند و جاده» عمل خواهد کرد.

غرب آسیا یکی از اصلی‌ترین رصدکنندگان این نقشه راه است، چرا که راهبرد انرژی و نفوذ دیجیتال چین مستقیماً با برنامه‌های توسعه‌ای منطقه نظیر «چشم‌انداز ۲۰۳۰» عربستان گره خورده است. چین قصد دارد با صدور دارایی‌های معنوی خود در حوزه‌های دفاعی و غیرنظامی، مدل جدیدی از همکاری را ارائه دهد که کمتر تحت تأثیر تحریم‌های آمریکا باشد. با این حال، افزایش نفوذ بین‌المللی چین ممکن است با راهبرد سنتی «چراغ خاموش» این کشور در تضاد باشد و منجر به تشدید نظارت‌های خارجی و تقابل‌های دیپلماتیک شود. پکن برای جبران «خلاء قدرت نرم»، احتمالاً به پروژه‌های نمادین همکاری‌های بین‌المللی در فضا و علوم پایه روی خواهد آورد تا تصویر خود را به‌عنوان یک بازیگر مسئول در نظم نوین جهانی بازسازی کند./ منبع