ترامپ ایران را هدف گرفت؛ چین تایوان را نشانه می‌رود؟

چین پس از حمایت کامل از ایران و گروه‌های متحد آن، شامل حماس، حزب‌الله لبنان و حوثی‌های یمن، در برابر اسرائیل، اکنون با ناکامی مواجه شده است. پکن با ارائه حمایت اقتصادی، دیپلماتیک، تبلیغاتی، اطلاعاتی و تسلیحاتی، برای مدتی به نظر می‌رسید که با جنگ نیابتی ایران، ابتکار عمل را در دست دارد. اما پس از حملات روز ۲۱ ژوئن ۲۰۲۵ آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران در فردو، نطنز و اصفهان، ایران و گروه‌های متحد آن تضعیف شدند و چین نتوانست واکنشی جز عقب‌نشینی نشان دهد. وزارت خارجه چین این حملات را محکوم کرد و آن را نقض منشور سازمان ملل و قوانین بین‌المللی خواند، اما اقدام عملی انجام نداد. چین که بیش از ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران را با تخفیف خریداری می‌کند و نیمی از نفت آن از تنگه هرمز عبور می‌کند، منافع حیاتی در منطقه دارد، اما به‌سرعت ایران را رها کرد.

چین که پیش‌تر با میانجی‌گری بین ریاض و تهران در ماه مارس سال ۲۰۲۳ و توافق چهارده گروه فلسطینی در ماه جولای سال ۲۰۲۴، رویکردی جاه‌طلبانه در غرب آسیا در پیش گرفته بود، اکنون با شکست مواجه شده است. یک هفته پس از توافق فلسطینی‌ها، اسماعیل هنیه، رهبر سیاسی حماس بر اثر انفجار در تهران کشته شد و طرح چین برای تقویت حماس در کرانه باختری ناکام ماند.

همزمان، چین فشار بر تایوان و فیلیپین را افزایش داده است. در روز ۱۹ ژوئن، ۷۴ جنگنده چینی نزدیک حریم هوایی تایوان پرواز کردند و ۶۱ فروند از خط میانی تنگه تایوان عبور کردند. در همان روز، بیش از پنجاه شناور شبه‌نظامی چین به صخره ایراکوئیس در دریای چین جنوبی، در منطقه اقتصادی فیلیپین، نزدیک شدند که فیلیپین آن را «تجمع غیرقانونی» خواند. چین ادعای مالکیت بر بخش اعظم این دریا، شامل نقاطی دور از سواحل خود، دارد.

آمریکا در روز ۲۱ ژوئن، با اعزام بمب‌افکن‌های بی-۲ به گوام، پیامی غیرمستقیم به چین برای خودداری از اقدامات علیه تایوان و متحدانش ارسال کرد. این بمب‌افکن‌ها که برای حمله به ایران از میسوری اعزام شده بودند، نیازی به حضور در گوام نداشتند، اما اعزام آن‌ها هشداری به شی جین‌پینگ بود. چین تاکنون به این هشدار توجه کرده و واکنشی عملی به حملات آمریکا نشان نداده است.

این تحولات نشان داد که آمریکا قدرت برتر است و چین، با وجود ادعاهایش، ضعیف عمل کرده است. چین فاقد دارایی‌های نظامی قابل‌توجه در غرب آسیاست و اراده سیاسی برای استقرار نیرو در ایران نداشت. با این حال، انتظار می‌رود شی جین‌پینگ در هفته‌های آتی فشار بر تایوان و همسایگان چین را افزایش دهد، اما باید بداند که دونالد ترامپ از استفاده از قدرت آمریکا برای مهار بازیگران متخاصم، از جمله متحدان چین، ابایی ندارد./ منبع