پاکستان و تلاش برای اجتناب از انتخاب میان چین و آمریکا
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «پاکستان و تلاش برای اجتناب از انتخاب میان چین و آمریکا» نوشته امیرحسین شاهشرقی در اندیشکد تهران منتشر شده است. این متن به بررسی تلاشهای ارتش و دولت پاکستان برای حفظ توازن در روابط با آمریکا و چین، بهرهگیری از فرصتهای سیاسی ناشی از بازگشت دونالد ترامپ و استفاده از اهرمهای اقتصادی و امنیتی در تقویت پیوندهای دو جانبه میپردازد. در این یادداشت، نویسنده تأکید دارد که اسلامآباد میکوشد با کاهش ریسکهای رقابت قدرتهای بزرگ، جایگاه راهبردی خود را بازتعریف کند. در ادامه، چکیده این مطلب ارائه میشود.
عاصم منیر، رئیس کل ستاد ارتش پاکستان و مهمترین چهره قدرتمند این کشور، در فاصله کمتر از دو ماه، دو بار به آمریکا سفر کرد. نخستین سفر در نیمه دوم ماه ژوئن انجام شد و در طول آن بهعنوان مهمان خصوصی، در ضیافت نهار رئیسجمهور آمریکا شرکت کرد؛ اقدامی بیسابقه برای یک رئیس ستاد کل ارتش پاکستان که فاقد سمت سیاسی بود و باوجود دولت غیرنظامی صورت گرفت. سفر دوم در هفته گذشته بهمنظور حضور در مراسم بازنشستگی فرمانده نیروهای سنتکام، ژنرال کوریلا و گفتوگو با مقامات امنیتی و نظامی آمریکا انجام گرفت. این دو سفر بازتابی از امید به تحول در روابط اسلامآباد و واشنگتن پس از بازگشت ترامپ ارزیابی میشود.
منیر از سال ۲۰۲۲، بهرغم تفاوت رویکرد با ژنرال قمر باجوا، تلاش داشته رویکرد امنیتمحور را به توسعه ژئواکونومیک بهعنوان عامل ثبات و پیشرفت تغییر دهد. او همزمان کوشیده از الزام انتخاب میان چین و آمریکا اجتناب کند و تبعات رقابت دو قدرت را کاهش دهد. در سالهای اخیر، روابط پاکستان و آمریکا بهواسطه دلایل متعدد تضعیف شده است؛ از جمله نارضایتیهای باقیمانده از جنگ افغانستان و نزدیکی عمدی واشنگتن به هند برای مهار چین که جایگاه پاکستان را به حاشیه راند. با وجود این، اسلامآباد از تشدید تعارض با آمریکا پرهیز کرد و پیوندهایی مانند همکاری ضدتروریسم، پشتیبانی تسلیحاتی و تجارت دوجانبه را حفظ نمود.
پیش از بازگشت ترامپ، گمان میرفت پاکستان از قربانیان فشار ضدچینی آمریکا باشد و اظهارات انتخاباتی ترامپ در قبال پاکستان تند و منفی بود. با این حال، سطح تعاملات دو طرف در دوره جدید در حال افزایش است. پاکستان با اقدامات متنوع، به جلبنظر ترامپ پرداخت؛ از جمله دستگیری و استرداد عاصم مالک، متهم حمله به فرودگاه کابل در آغاز ریاستجمهوری ترامپ. در جریان جنگ چهارروزه، برخلاف موضع هند، مقامات پاکستانی از میانجیگری ترامپ حمایت و او را حتی بهعنوان نامزد جایزه صلح نوبل معرفی کردند.
اسلامآباد همچنین ابتکارات اقتصادی و مالی متعددی را درپیش گرفت. یکی از این اقدامات، مذاکره و حصول توافق تجاری برای رفع تعرفههایی بود که ترامپ علیه پاکستان وضع کرده بود. علاوهبر این، آمریکا به سرمایهگذاری در معادن دستنخورده بلوچستان و میادین نفتی این ایالت دعوت شد. ارتباط هدفمند با یک شرکت خصوصی فعال در حوزه هوش مصنوعی متعلق به نزدیکان ترامپ نیز برقرار شد که نشانگر تلاش برای بهرهگیری از روابط شخصی در توسعه تعاملات است.
پاکستان به بازآفرینی نقش سیاسی خود در قبال آمریکا امیدوار است و قصد دارد مشابه دهه ۱۹۷۰، نقشی واسط میان واشنگتن و دیگر قدرتهایی چون چین و ایران ایفا کند. به باور مقامات پاکستانی، الگوی سیاستورزی ترامپ در دوره دوم، فرصتی برای بازتعریف جایگاه کشور است و تحرکات اخیر به همین هدف متمرکز بوده است. در این چارچوب، آمریکا بهتازگی «ارتش آزادیبخش بلوچ» و «بریگارد مجید» را در فهرست گروههای تروریستی قرار داده که امتیازی برای پاکستان محسوب میشود. با این حال، تضمینی برای پایداری این تعاملات وجود ندارد و ممکن است این سیاست، در صورت تحقق اهداف آمریکا در پرونده هند، به ابزاری برای فشار بر دهلینو محدود شده و پاکستان بار دیگر به حاشیه رانده شود./ منبع
