کریدور صدرک؛ جایگزین اعتمادساز بهجای مسیر ترامپ
پیشنهاد کریدور صدرک موازنه ترانزیتی قفقاز جنوبی را بازتعریف میکند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «کریدور صدرک؛ جایگزین اعتمادساز بهجای مسیر ترامپ»، به قلم نایری هوخیکیان (Nayiri Hokhikian) و منتشر شده در دیپلماسی ایرانی، با نگاهی تحلیلی به پیامدهای ژئوپلیتیکی و ترانزیتی طرح موسوم به «کریدور زنگزور/مسیر ترامپ»، استدلال میکند که پیشنهاد کریدور صدرک میتواند با ایجاد مسیر کوتاهتر و متوازنتر، وابستگیهای ساختاری منطقه را کاهش داده و زمینهای واقعبینانه برای اعتمادسازی و تعادل قدرت میان بازیگران قفقاز جنوبی فراهم آورد. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
بیانیهای که در هشتم ماه آگوست ۲۰۲۵ میان ارمنستان، آذربایجان و آمریکا در واشنگتن امضا شد، آغاز اجرای برنامهای موسوم به «کریدور زنگزور» با عنوان TRIPP یا «مسیر ترامپ» را اعلام کرد. طبق بند چهار این بیانیه، ارمنستان و آمریکا با مشارکت احتمالی طرفهای ثالث، چارچوبهای اصلی اجرای این برنامه در خاک ارمنستان را تعیین میکنند؛ موضوعی که به دلیل ابهام در تعریف، اهداف و معیارهای مسیر ترامپ، پرسشها و نگرانیهای تازهای را در منطقهای پیچیده برانگیخته است. در این چارچوب، با وجود تأکید رسمی بر برقراری صلح، بحث بر سر ایجاد یک کریدور فراتر از یک مسیر جادهای عادی در قلمرو حاکمیتی ارمنستان مطرح است؛ بهویژه آنکه مفهوم «عبور بدون مانع» در بند سوم بیانیه نشان میدهد مسیر مورد نظر تابع رژیمهای ویژه خواهد بود. این در حالی است که مسیرهای موازی موجود از خاک ایران، بدون چنین ترتیباتی، دهههاست بهطور عادی مورد استفاده قرار میگیرند.
اجرای پروژه مسیر ترامپ در مسیری ۴۳ کیلومتری، پیامدهای ژئوپلیتیکی گستردهای برای ارمنستان، ایران، روسیه و گرجستان بههمراه خواهد داشت. در صورت تحقق این کریدور، نقش ترانزیتی گرجستان بهشدت کاهش مییابد و دسترسی زمینی این کشورها به غرب آسیا بدون عبور از محور آذربایجان – ترکیه دشوار میشود. وابستگی فزاینده به این محور، ارتباط اتحادیه اروپا با ایران از مسیر بنادر گرجستان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. افزونبر این، مسئله مناطق محصور میان ارمنستان و آذربایجان، بهویژه تیگراناشن، حساسیت ویژهای دارد. این منطقه در مسیر تنها جاده ارتباطی میان استانهای وایوتسدزور و سیونیک ارمنستان با ایران قرار گرفته و واگذاری کنترل آن به آذربایجان میتواند امکان اعمال فشار از طریق ایستهای بازرسی و هزینههای ترانزیت را فراهم کند. ساخت مسیرهای جایگزین نیز مستلزم زمان، هزینه و دشواریهای فنی قابل توجه است، بهخصوص در شرایطی که روند تعیین حدود مرزی پس از جنگ ۲۰۲۰ با مواضع سختگیرانه ادامه دارد.
در برابر این وضعیت، پروژه «کریدور صدرک» بهعنوان مسیری مکمل پیشنهاد میشود که در کنار مسیر ترامپ و سایر مسیرهای رفع انسدادشده، تعادل منطقهای را تقویت میکند. کوتاهترین مسیر میان یراسخ در استان آرارات ارمنستان و مرز ایران از منطقه صدرک جمهوری خودمختار نخجوان عبور میکند و تنها پانزده کیلومتر طول دارد؛ مسافتی که تقریباً یکسوم طول کریدور زنگزور است. این مسیر پس از عبور از رود ارس به جاده بینایالتی ایران در نزدیکی کارا-کویون متصل شده و با ادامهای ۱۲۷ کیلومتری به شهر جلفا میرسد. در مقایسه، مسیر فعلی میان گرجستان و ایران حدود هفتصد کیلومتر است و طی آن هجده تا بیست ساعت زمان میبرد، در حالی که با راهاندازی کریدور صدرک، این فاصله به حدود ۴۲۰ کیلومتر و زمان حمل به ۸ تا ۹ ساعت کاهش مییابد. این صرفهجویی زمانی و اقتصادی، جذابیت مسیر را برای حملونقل بینالمللی افزایش میدهد و امکان اتصال کارآمد ایران به گرجستان، روسیه و از آنجا به اتحادیه اروپا از طریق دریای سیاه را فراهم میسازد. تکمیل پروژههای زیرساختی در گذرگاه لارس علیا نیز چشمانداز این مسیر را تقویت کرده و مسیر جایگزینی در برابر محور ایران-آذربایجان-روسیه ایجاد میکند./ منبع
