چرا هند و طالبان یخ دیپلماتیک خود را شکستند
پیامدهای سفر تاریخی امیرخان متقی به هند و تغییر موازنه قدرت میان دهلینو، اسلامآباد و کابل.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «چرا هند و طالبان یخ دیپلماتیک خود را شکستند» به قلم زاکر حسین (Zakir Hussain) در میدل ایست مانیتور (Middle East Monitor) منتشر شده است. این مقاله به تحلیل اولین سفر در سطح بالا از سوی طالبان به هند میپردازد. نویسنده استدلال میکند که این تعامل، در حالی که هند رسماً دولت طالبان را بهرسمیت نشناخته، نشاندهنده یک تغییر از آرمانگرایی به عملگرایی راهبردی در سیاست خارجی هند است که با هدف تأمین عمق راهبردی، اتصال منطقهای و مقابله با نفوذ چین و پاکستان صورت گرفته است. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
امیرخان متقی، وزیر امور خارجه طالبان، در یک سفر یکهفتهای بهعنوان اولین بازدید رسمی یک مقام ارشد طالبان از هند پس از بازگشت این گروه به قدرت در سال ۲۰۲۱، با مقامات بلندپایه هندی از جمله وزیر امور خارجه و مشاور امنیت ملی دیدار کرد. هدف اصلی طالبان از این سفر، که تحت فشار شدید اقتصادی و تحریمهای سازمان ملل قرار دارد، تلاش برای بهرسمیت شناختهشدن سیاسی، درخواست کمکهای اقتصادی و بشردوستانه، از سرگیری پروژههای زیربنایی و تسهیلات درمانی (مانند ویزای پزشکی و بورسیه تحصیلی) بود. متقی همچنین از هند خواست تا مرز واگا را برای تجارت باز کرده و در زمینه بندر چابهار ایران همکاری نماید تا مشکلات اقتصادی مردم عادی افغانستان کاهش یابد.
اگرچه هند رسماً دولت طالبان را بهرسمیت نشناخت (به دلیل نگرانی از آزارهای آمریکا و مجازات در اثر نقض تحریمهای سازمان ملل)، اما در یک تصمیم تاکتیکی و انعطافپذیر توافق کرد تا سطح تعامل را ارتقا دهد. مهمترین اقدامات عملی هند شامل ارتقاء مأموریت فنی خود در کابل به سطح سفارت کامل و اجازه دادن به طالبان برای استقرار دیپلماتها در سفارت کابل در دهلی نو بود. هند همچنین به طالبان اجازه داده است تا کنسولگریهای خود را در بمبئی و حیدرآباد فعال کرده و همچنان به مقامات ارشد افغان ویزا میدهد. این اقدامات هند در عمل، «بلندتر از کلمات» سخن میگوید و حمایت عملی از حکومت منزوی طالبان را نشان میدهد.
سفر متقی شامل دیدارهای نمادین مهمی بود. دیدار او از دارالعلوم دیوبند، یک حوزه علمیه برجسته اسلامی در هند که سابقه عمیقی در افغانستان دارد (بهویژه از طریق مؤسسهای که پدر طالبان از آن برخاست)، پیامی سیاسی و مذهبی داشت. این بازدید به متقی اجازه داد تا ضمن احترام به سنتهای اسلامی و آرام کردن جناحهای محافظهکار داخلی، تعامل دیپلماتیک را پیش ببرد. برای هند، این دیدار یک هدف راهبردی روشن داشت: تضعیف نفوذ پاکستان بر شبکههای اسلامی منطقهای و ایجاد موازنه در اهرمهای سیاسی و ایدئولوژیک پاکستان. دو کنفرانس مطبوعاتی متقی (اولی فقط با خبرنگاران مرد و دومی با حضور زنان) و نمایش پسزمینه بامیان در طول دیدارها، هر دو تلاشی برای حفظ هنجارهای اسلامی برای داخلیها و در عین حال، نمایش وجههای نرمتر و معتدلتر از سوی نسخه دوم طالبان برای مخاطبان بینالمللی بود.
منافع راهبردی هند در پی تعامل با افغانستان، چهار محور اصلی دارد: ۱. عمق راهبردی (فشار از غرب بر پاکستان برای کاهش تروریسم و تأمین امنیت مرز ۲۶۰۰ کیلومتری پاکستان و افغانستان)، ۲. اتصال و دیپلماسی معدنی (استفاده از افغانستان بهعنوان دروازه آسیای مرکزی، دسترسی به منابع معدنی یک تریلیون دلاری، و مقابله با نفوذ چین از طریق بندر چابهار و بزرگراه زرنج-دلارام)، و ۳. حضور ژئوپلیتیکی (حفظ نفوذ، شکل دادن به نتایج در کابل و جلوگیری از تسلط قدرتهایی چون پاکستان و چین). هند رویکرد متوازن را ترجیح میدهد و با آگاهی از خطرات بزرگتر (مانند تحریک چین، روسیه و ایران)، از دنبال کردن دستور کار تهاجمی اسرائیل برای بیثباتکردن پاکستان و ایران خودداری میکند./ منبع
