اسرائیل، روسیه و ایالات متحده در حال آزمودن مرزهای نظم جهانی

نظم مبتنی بر قواعد پس از جنگ جهانی دوم که توسط ایالات متحده هدایت می‌شد، جایگزین مدرنی برای «حالت طبیعی» توصیف‌شده توسط توماس هابز بود که جهانی پر از جنگ و ناامنی را تصویر می‌کرد. امروز، این نظم با اقدامات نظامی یک‌جانبه که هنجارهای جهانی را دور می‌زنند، به چالش کشیده شده است. سه نمونه اخیر این موضوع را نشان می‌دهند.

نخست، در شامگاه ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۵، روسیه بیش از دوازده فروند پهپاد تهاجمی را پرتاب کرد که وارد حریم هوایی لهستان شده و در خاک این کشور سقوط کردند. این اقدام، نقض منشور ناتو بود که ایالات متحده و متحدانش را به دفاع از خاک لهستان ملزم می‌کند. روسیه از سال ۲۰۱۴ با الحاق کریمه و در سال ۲۰۲۲ با حمله به اوکراین، اصل عدم استفاده از نیروی نظامی برای تغییر مرزها را آزمایش کرده است. عدم توضیح یا عذرخواهی روسیه و ادعای بلاروس مبنی بر انحراف پهپادها توسط اوکراین، نشان‌دهنده جسارت روسیه در به‌چالش کشیدن نظم جهانی است.

دوم، اسرائیل با حملات خود به شبکه گروه‌های متحد ایران، از جمله حماس، حزب‌الله لبنان و حوثی‌های یمن، و تأسیسات هسته‌ای ایران، امنیت غرب‌آسیا را بازسازی کرده است، اما این اقدامات هزینه انسانی سنگینی داشته‌اند. به‌تازگی، اسرائیل با حمله هوایی یک‌جانبه برای ترور رهبران سیاسی حماس در قطر، که میانجی بین اسرائیل و حماس و میزبان بزرگ‌ترین پایگاه نظامی ایالات متحده در منطقه است، هنجارها را نقض کرد. سرزنش بی‌سابقه دولت ترامپ نسبت به این اقدام، نشان‌دهنده نگرانی از خطرات اقدامات یک‌جانبه است.

سوم، ایالات متحده در هفته گذشته قایقی را که دونالد ترامپ ادعا کرد حامل مواد مخدر به‌سوی این کشور بود، هدف قرار داد و یازده نفر را کشت. این اقدام، بدون مجوز کنگره و در غیاب جنگ با ونزوئلا، قاچاقچیان مواد مخدر را به‌عنوان مبارزان جنگی تلقی کرد. ترامپ در نامه‌ای به کنگره، این اقدام را دفاع از خود به‌دلیل مرگ هزاران آمریکایی بر اثر بیش‌مصرفی دانست، اما دفاع از خود معمولاً به تهدیدات قریب‌الوقوع مربوط می‌شود. این حرکت می‌تواند سیاستی برای استفاده از نیروی مرگبار علیه قاچاقچیان خارج از مرزها را آغاز کند و خطر تلافی یا تقلید توسط کشورهایی مانند روسیه یا چین را به‌همراه دارد.

این اقدامات یک‌جانبه، اگرچه به‌ظاهر جداگانه‌اند، اما می‌توانند ساختاری ایجاد کنند که کشورها را از محدودیت‌های قواعد آزاد کند و نظام مبتنی بر قواعد را، به‌ویژه در زمینه محدودیت‌های استفاده از زور، تضعیف نماید. حفظ این نظام پرهزینه است و دونالد ترامپ معتقد است که ایالات متحده در نقش پلیس جهانی، بدون جبران کافی، درگیر «جنگ‌های ابدی» شده است. با این حال، کاهش تعهد ایالات متحده به این نظام می‌تواند متحدان و دشمنان را به اقدامات مشابه تشویق کند و نیاز به مداخله بیشتر ایالات متحده را افزایش دهد. رابرت کاگان، تاریخ‌نگار، نظم لیبرال پس از جنگ را سازه‌ای شکننده می‌داند که تنها با قدرت عمدی آمریکا حفظ شده است. بدون این نظم، جهان ممکن است به «جنگل» هابزی بازگردد؛ همان‌طور که نیمه اول قرن بیستم نشان داد./ منبع