چرا اسرائیل از مستند تکان‌دهنده جدید می‌ترسد؟

مستند «نازا» بحثی تازه درباره جنگ غزه، تلفات غیرنظامیان و مسئولیت نظامی ایجاد کرده است.

به گزارش اطلس دیپلماسی، «چرا اسرائیل از این مستند تکان‌دهنده جدید می‌ترسد؟» با عنوان اصلی Why Israel Fears This Searing New Documentary، نوشته میشل گلدبرگ (Michelle Goldberg) و منتشرشده در نیویورک‌تایمز (The New York Times)، به بررسی واکنش‌های سیاسی و امنیتی اسرائیل به مستند «نازا» (NAZA) ساخته یووال آبراهام (Yuval Abraham) و ریچل زور (Rachel Szor) می‌پردازد. این یادداشت، مناقشه درباره نحوه انجام عملیات نظامی در غزه، نقش فناوری و هوش مصنوعی در هدف‌گیری و اختلاف بر سر مفهوم تلفات جانبی را تحلیل می‌کند. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.

مستند جدید «نازا» به دلیل محتوای خود به یکی از بحث‌برانگیزترین آثار مرتبط با جنگ غزه تبدیل شده است. این فیلم که توسط فیلمسازان اسرائیلی ساخته شده، شامل گفت‌وگوهای ناشناس با ۲۴ نفر از نیروهای اطلاعاتی و نظامی اسرائیل است که بسیاری از آن‌ها در عملیات‌های حمله از راه دور در غزه نقش داشته‌اند. انتشار این مستند با واکنش شدید برخی مقام‌های اسرائیلی روبه‌رو شده و مقام‌های نظامی و سیاسی آن را موضوعی مرتبط با امنیت ملی توصیف کرده‌اند.

برخی مقام‌های اسرائیلی خواستار برخورد شدید با سازندگان فیلم شده‌اند. از جمله، رئیس ستاد ارتش اسرائیل اعلام کرده که از «تمام ابزارهای موجود» علیه این مستند استفاده خواهد شد و برخی مقام‌های سیاسی نیز درباره اقدامات حقوقی علیه سازندگان آن سخن گفته‌اند. این واکنش‌ها باعث افزایش توجه عمومی به فیلم شده و علاقه به نمایش آن را افزایش داده است.

محتوای اصلی مستند بر روایت برخی نیروهای نظامی و اطلاعاتی درباره شیوه تصمیم‌گیری در عملیات‌های هوایی و هدف‌گیری در غزه تمرکز دارد. بر اساس روایت‌های ارائه‌شده در فیلم، استفاده از سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و فرآیندهای خودکار در شناسایی اهداف، نقش مهمی در عملیات‌ها داشته است. برخی افراد حاضر در مستند مدعی شده‌اند که در بعضی موارد، تعداد احتمالی تلفات غیرنظامی به عنوان بخشی از محاسبات پیش از حمله در نظر گرفته می‌شده است.

یکی از مفاهیم کلیدی مطرح‌شده در فیلم، اصطلاح نظامی «نازا» است که به معنای «آسیب جانبی» یا خسارت ناخواسته به کار می‌رود. طبق روایت‌های مطرح‌شده در مستند، این مفهوم برای بیان تعداد احتمالی غیرنظامیانی که ممکن است در یک حمله کشته شوند استفاده می‌شده است. برخی از مصاحبه‌شوندگان ادعا کرده‌اند که در برخی عملیات‌ها، میزان بالایی از تلفات جانبی پذیرفته شده است؛ ادعایی که ارتش اسرائیل آن را رد کرده است.

مناقشه اصلی پیرامون این فیلم به برداشت‌های متفاوت از مفهوم تلفات غیرنظامی بازمی‌گردد. مدافعان اقدامات اسرائیل استدلال می‌کنند که وجود محدودیت‌هایی برای میزان تلفات جانبی نشان می‌دهد هدف عملیات‌ها نابودی غیرنظامیان نبوده است. در مقابل، منتقدان معتقدند اگر تصمیم‌گیری نظامی از ابتدا امکان مرگ تعداد زیادی غیرنظامی را در نظر بگیرد، مرز میان «خسارت جانبی» و حمله عمدی به جمعیت غیرنظامی مبهم می‌شود.

این اختلاف بخشی از بحث گسترده‌تر درباره جنگ غزه، قوانین بین‌المللی بشردوستانه و مسئولیت ارتش‌ها در جنگ‌های شهری است. استفاده از فناوری‌های جدید، به‌ویژه سامانه‌های هوش مصنوعی برای شناسایی و انتخاب اهداف، پرسش‌های تازه‌ای درباره نقش انسان در تصمیم‌های مرگبار ایجاد کرده است.

واکنش شدید به مستند همچنین نشان‌دهنده حساسیت بالای موضوع در جامعه اسرائیل است. سازندگان فیلم پیش‌تر نیز با مستند «سرزمین دیگری نیست» (No Other Land) که جایزه اسکار دریافت کرده بود، به مسائل مرتبط با اسرائیل و فلسطین پرداخته بودند. اکنون «نازا» بار دیگر بحثی داخلی درباره نحوه مدیریت جنگ، آزادی بیان و مسئولیت اخلاقی در شرایط درگیری ایجاد کرده است.

در مجموع، این مستند به نقطه‌ای برای تقابل دو روایت تبدیل شده است: روایتی که بر ضرورت‌های امنیتی و مبارزه با گروه‌های مسلح تأکید دارد، و روایتی که خواستار بررسی دقیق‌تر پیامدهای انسانی عملیات‌های نظامی است. مناقشه پیرامون «نازا» نشان می‌دهد که جنگ غزه همچنان علاوه بر میدان نظامی، در عرصه سیاسی، حقوقی و اخلاقی نیز ادامه دارد./ منبع