دوستی بنسلمان و ترامپ به کجا میرسد
رویکرد ریاض و واشنگتن در دوران جدید بازتعریف میشود.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «دوستی بنسلمان و ترامپ به کجا میرسد» به قلم بهرام امیر احمدیان و منتشر شده در دیپلماسی ایرانی نشان میدهد که گسترش همکاریهای اقتصادی، امنیتی و فناورانه عربستان و آمریکا در دوره جدید، محور اصلی تعاملات دو طرف را شکل داده و تصمیمات واشنگتن و ریاض در چارچوب ملاحظات راهبردی، اقتصادی و رقابتهای منطقهای بازتعریف میشود؛ در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
پس از تحولاتی که در جریان بهار عربی و بحرانهای ناشی از آن در تونس، لیبی، سوریه و دیگر کشورها رخ داد و موجب مهاجرت، آوارگی و بیکاری گسترده شد، عربستان با وجود ثروت قابل توجه خود درهای کشور را بهروی مهاجران مسلمان باز نکرد و در قبال شکلگیری گروههایی مانند داعش نیز رویکردی منفعلانه اتخاذ کرد. با درگذشت ملک عبدالله و رویکار آمدن ملک سلمان در ماه ژانویه سال ۲۰۱۵، ساختار قدرت در عربستان تغییر یافت. محمد بنسلمان که در سال ۲۰۱۷ به ولیعهدی رسید، علاوهبر تسلط بر آرامکو، در سال ۲۰۲۲ بهعنوان جانشین پادشاه و نخستوزیر منصوب شد و مجموعهای از اصلاحات اجتماعی و اقتصادی را به اجرا گذاشت. محدودشدن نفوذ نهادهای مذهبی، بهبود وضعیت حقوق زنان، لغو ممنوعیت رانندگی آنان و تضعیف نظام قیمومیت از جمله اقداماتی بود که فضای سنتی عربستان را دگرگون کرد.
سیاست خارجی عربستان نیز تغییر یافت و مداخله در جنگ داخلی یمن با طراحی بنسلمان شکل گرفت که به ویرانی و تلفات گسترده منجر شد. در حوزه توسعه، سند چشمانداز ۲۰۳۰ با هدف کاهش وابستگی به نفت و اجرای حدود هشتاد پروژه بزرگ تدوین شد. مهمترین این طرحها مگاپروژه «نئوم» است؛ شهری برنامهریزیشده با فناوریهای پیشرفته در شمال غربی عربستان که هزینه آن پانصد میلیارد دلار برآورد شده و قرار بود فاز نخست آن در سال ۲۰۲۵ به بهرهبرداری برسد، اما با دشواریهایی مواجه است.
در سفر ماه می سال ۲۰۲۵ ترامپ به عربستان که نخستین سفر خارجی دوره دوم ریاستجمهوری او بود، توافقهایی درباره سرمایهگذاری ششصد میلیارد دلاری عربستان در آمریکا مطرح شد و این موضوع در دیدار اخیر بنسلمان از کاخ سفید نیز ادامه یافت. همزمان، ایران بهدلیل تحریمها و نبود سرمایهگذاری خارجی در اولویت برنامههای ریاض قرار ندارد.
به گزارش بلومبرگ، تلاش برای کاهش وابستگی اقتصاد عربستان به نفت باعث ایجاد مشاغل رسمی بیشتر، رونق گردشگری و گسترش صنایع جدید شده است، هرچند روند تنوعبخشی اقتصادی کندتر از انتظار پیش میرود و سطح وابستگی به نفت نسبت به سال ۲۰۱۶ کاهش چشمگیری نیافته است.
با وجود انتقادهای آمریکا از نقش عربستان در ماجرای قتل جمال خاشقچی در سال ۲۰۱۸، استقبال رسمی از بنسلمان در کاخ سفید ادامه یافت و در این دیدار، ولیعهد از برنامه سرمایهگذاری یک تریلیون دلاری در آمریکا خبر داد و تمایل خود را برای پیوستن به «پیمان ابراهیم» اعلام کرد. ترامپ نیز تأیید کرد که فروش جنگندههای اف-۳۵ به عربستان با همان سطح مدلهای اسرائیل انجام میشود و عربستان متحدی مهم برای آمریکا محسوب میشود.
در ادامه، اعلام خروج احمد الشرع از فهرست تروریسم، لغو تحریمهای سوریه و دیدار ترامپ با او در عربستان مورد توجه قرار گرفت. کاخ سفید توافقهای جدید انرژی هستهای غیرنظامی و فروش جنگندههای اف-۳۵ به ریاض را اعلام کرد و ترامپ عربستان را «متحد اصلی غیرناتو» خواند. او همچنین ادعا کرد حملات ماه ژوئن آمریکا تأسیسات هستهای ایران را نابود کرده و این اقدام موقعیت ریاض را تقویت کرده است./ منبع
