گرم شدن روابط ترامپ با سوریه و پیچیدگی‌های استراتژی نظامی اسرائیل

پس از سرنگونی رژیم بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ توسط شورشیان اسلام‌گرا، اسرائیل بیش از ۷۰۰ حمله هوایی به سوریه انجام داد. این حملات با هدف جلوگیری از دسترسی گروه‌های متخاصم به تسلیحات استراتژیک رژیم پیشین و ممانعت از تثبیت موقعیت این گروه‌ها در جنوب غربی سوریه، نزدیک مرزهای اسرائیل، صورت گرفت. یکی از این حملات در ۲ مه ۲۰۲۵ در نزدیکی کاخ ریاست‌جمهوری دمشق انجام شد. اسرائیل دولت جدید سوریه به‌رهبری «احمد الشرع» که پیش‌تر با القاعده مرتبط بود را «افراطی» می‌داند و نگران است که این دولت به یک دشمن ضداسرائیلی تبدیل شود. اسرائیل درس‌هایی از تجربه جنوب لبنان، جایی که شبه‌نظامیان فلسطینی و حزب‌الله سال‌ها حملاتی از آنجا علیه اسرائیل انجام دادند، آموخته و تلاش می‌کند از تکرار چنین سناریویی در نزدیکی مرزهای خود جلوگیری کند.

با این حال، دیدار رئیس‌جمهور آمریکا با احمد الشرع در ۱۴ مه ۲۰۲۵ و اعلام تصمیم برای لغو تمامی تحریم‌های آمریکا علیه سوریه، سیاست خارجی دیرینه این کشور را تغییر داد. این تصمیم، که به‌گفته رئیس‌جمهور آمریکا برای دادن فرصتی به الشرع برای بازسازی کشور پس از ۱۴ سال جنگ داخلی بود، حملات هوایی اسرائیل به سوریه را تقریباً متوقف کرد. این تغییر رویکرد آمریکا، به‌عنوان نزدیک‌ترین متحد اسرائیل، تلاش‌های دولت تندروی اسرائیل برای بهره‌برداری از بی‌ثباتی سوریه و تضعیف دولت جدید را مختل کرد. پیش از این تصمیم، اسرائیل با حملات گسترده خود به انبارهای تسلیحات، نیروی دریایی، جت‌های جنگنده، پهپادها، تانک‌ها، سامانه‌های دفاع هوایی و کارخانه‌های تسلیحاتی رژیم سابق، به دنبال تضعیف توان نظامی دولت جدید بود.

یکی از انگیزه‌های حملات اسرائیل حمایت از اقلیت دروزی در سوریه است که حدود ۱۵۰ هزار نفر از آنها در اسرائیل زندگی می‌کنند و در ارتش و سیاست این کشور مشارکت دارند. دروزی‌های سوریه منطقه استراتژیک سویدا در جنوب غربی این کشور را کنترل می‌کنند و اسرائیل آنها را تهدیدی برای خود نمی‌داند. در اواخر آوریل ۲۰۲۵، در پی درگیری‌های فرقه‌ای بین شبه‌نظامیان دروزی و نیروهای مرتبط با دولت جدید، اسرائیل پیشنهاد کمک به دروزی‌ها داد و حمله نزدیک به کاخ ریاست‌جمهوری را هشداری به احمد الشرع برای توقف حملات علیه دروزی‌ها اعلام کرد. با این حال، اهداف اسرائیل فراتر از حمایت از دروزی‌هاست. اسرائیل نگران نفوذ ترکیه در سوریه است، زیرا رئیس‌جمهور ترکیه به‌سرعت روابط نظامی و سیاسی با دولت جدید برقرار کرده و به‌دنبال تبدیل سوریه به یک پایگاه تحت نفوذ خود است. این موضوع با توجه به روابط پرتنش تاریخی اسرائیل و ترکیه، نگرانی‌هایی را برای اسرائیل ایجاد کرده است.

اسرائیل همچنین به‌دنبال حفظ کنترل بر بلندی‌های جولان، که در جنگ ۱۹۶۷ تصرف و سپس ضمیمه کرد، و جلوگیری از حضور گروه‌های افراطی‌تر از دروزی‌ها در نزدیکی این منطقه است. پس از سقوط اسد، نیروهای اسرائیلی بخش‌هایی از خاک سوریه را تصرف کردند تا از ایجاد پایگاه‌های متخاصم جلوگیری کنند. با این حال، حجم گسترده حملات اسرائیل انتقادهای بین‌المللی از جمله از سوی رئیس‌جمهور فرانسه را به‌دنبال داشت که این اقدامات را نقض تمامیت ارضی سوریه دانست. برخی کارشناسان اسرائیلی نیز هشدار داده‌اند که این حملات ممکن است به‌جای پیشگیری، به ایجاد افراط‌گرایی منجر شود. الشرع که از ارتباط گذشته خود با القاعده فاصله گرفته، بر تمایل خود برای ایجاد حکومتی باثبات و همکاری با کشورهای غربی تأکید کرده، اما مقامات اسرائیلی همچنان به نیت‌های او مشکوک‌اند و معتقدند دولت او ممکن است به یک رژیم اسلام‌گرا و ضداسرائیلی تبدیل شود.

رویکرد جدید آمریکا در قبال سوریه، که شامل حمایت از الشرع و تلاش برای عادی‌سازی روابط است، استراتژی نظامی اسرائیل را پیچیده کرده است. رئیس‌جمهور آمریکا در سخنرانی خود در عربستان سعودی ابراز امیدواری کرد که دولت جدید سوریه بتواند ثبات را برقرار کند و صلح را حفظ نماید. این موضع‌گیری، همراه با مذاکرات آمریکا با دیگر بازیگران منطقه‌ای مانند ایران و حوثی‌ها، نشان‌دهنده تغییر در سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه است که اسرائیل را در موقعیت دشواری قرار داده است. اسرائیل اکنون باید بین ادامه حملات نظامی و یافتن راه‌هایی برای کاهش تنش با دولت جدید سوریه تعادل برقرار کند؛ در حالی که همچنان نگران تهدیدات بالقوه از مرزهای شمالی خود است. /منبع