آیا به‌رسمیت‌شناختن دیپلماتیک طالبان توسط روسیه اثر دومینویی خواهد داشت؟

در ۳ جولای ۲۰۲۵، روسیه به‌عنوان اولین کشور، رژیم طالبان را به‌طور رسمی به‌عنوان دولت مشروع افغانستان به‌رسمیت شناخت. این اقدام پس از ارائه اعتبارنامه دمیتری ژیرنوف، سفیر روسیه، به مولوی امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، در کابل اعلام شد و پرچم امارت اسلامی افغانستان در سفارت این کشور در مسکو برافراشته شد. این تصمیم، ضربه‌ای به تلاش‌های غرب برای ایجاد اجماع غیررسمی علیه مشروعیت‌بخشی به طالبان بود. اگرچه بعید است این اقدام اثر دومینویی جهانی داشته باشد، اما افزایش تعاملات منطقه‌ای طالبان احتمالاً به به‌رسمیت‌شناختن دیپلماتیک توسط برخی کشورهای همسایه منجر خواهد شد.

تصمیم روسیه که مورد انتقاد گروه‌های حقوق بشری، به‌ویژه فعالان حقوق زنان خارج از افغانستان، قرار گرفت، به عوامل متعددی بستگی داشت. کاهش نفوذ منطقه‌ای روسیه پس از دخالت آمریکا در مناقشه ایران-اسرائیل و سرنگونی حکومت اسد در سوریه، همراه با به‌رسمیت‌شناختن رهبری جدید سوریه توسط غرب، این تصمیم را تسریع کرد. به‌رسمیت‌شناختن طالبان می‌تواند نفوذ منطقه‌ای روسیه را احیا کند، همکاری ضدتروریستی علیه داعش شاخه خراسان را تقویت کرده، و روابط تجاری در حوزه‌های انرژی، حمل‌ونقل، کشاورزی، و زیرساخت را گسترش دهد. در آوریل ۲۰۲۵، دیوان عالی روسیه ممنوعیت بیست‌ساله طالبان به‌عنوان سازمان تروریستی را لغو کرد.

پس از تسلط طالبان بر کابل در ۱۵ آگوست ۲۰۲۱، اکثر سفارت‌خانه‌های خارجی تعطیل شدند، اما روسیه، چین، و چند کشور دیگر حضور دیپلماتیک خود را حفظ کردند. غرب اجماع غیررسمی را برای مشروط‌کردن به‌رسمیت‌شناختن طالبان به رعایت حقوق زنان، ایجاد دولت فراگیر، و مهار تهدیدات تروریستی شکل داد. با این‌ حال، سیاست‌های سختگیرانه طالبان و نبود مخالفت مسلحانه داخلی یا مداخله خارجی، این اجماع را تضعیف کرد. براساس تحقیقات مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی، تا جولای ۲۰۲۴، طالبان در دوازده کشور نماینده رسمی داشت؛ از جمله کاردار در پاکستان (اکتبر ۲۰۲۱)، سفیر در چین (ژانویه ۲۰۲۴)، و وابسته نظامی در روسیه (مارس ۲۰۲۴). تا جولای ۲۰۲۵، حضور دیپلماتیک طالبان به ۲۳ مأموریت افزایش یافت: شامل سفیران در امارات، پاکستان، ترکیه، و روسیه.

طالبان برای جایگزینی دیپلمات‌های حکومت پیشین فشار آورد و خدمات کنسولی سیزده کشور، از جمله استرالیا، کانادا، و آلمان، را به‌دلیل عدم هماهنگی با وزارت خارجه طالبان، نامعتبر اعلام کرد. نروژ در ژوئن ۲۰۲۵ اولین کشور اروپایی بود که کاردار طالبان را پذیرفت، و آلمان نیز در ماه جولای دو دیپلمات طالبان را در برلین و بن پذیرفت. تا جولای ۲۰۲۴، دوازده کشور، از جمله چین، ایران، و ازبکستان، در کابل سفیر داشتند، و پاکستان و هند مأموریت‌های خود را ارتقا دادند.

کشورهای همسایه، به‌ویژه ایران، ازبکستان، و پاکستان، به‌دلیل امنیت منطقه‌ای و منافع ژئوپلیتیک، احتمالاً طالبان را به‌رسمیت خواهند شناخت. ایران، با وجود اخراج بیش از نیم میلیون مهاجر افغان پس از جنگ دوازده‌روزه با اسرائیل، به‌دنبال حکومتی فراگیر در افغانستان است. ازبکستان با امضای توافق‌نامه راه‌آهن ترانس-افغان با افغانستان و پاکستان، روابط قوی‌تری دارد. پاکستان، با وجود مسائل امنیتی با جنبش طالبان پاکستان، روابط خود را بهبود بخشیده است، اما به‌رسمیت‌شناختن رسمی بعید است. هند نیز با ارتقای مأموریت دیپلماتیک خود، رویکردی عمل‌گرایانه اتخاذ کرده است. چین احتمالاً در اجلاس سازمان همکاری شانگهای در آگوست ۲۰۲۵ محتاط خواهد ماند. تصمیم روسیه، اجماع جهانی علیه طالبان را شکست و انتظار می‌رود کشورهای منطقه‌ای در هفته‌ها و ماه‌های آینده طالبان را به‌رسمیت بشناسند./ منبع