آنچه پوتین و ترامپ از توافق صلح اوکراین می‌خواهند

در آستانه نشست پیش‌بینی‌شده میان ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ، مسکو و واشنگتن به‌دنبال اهدافی متفاوت‌اند. ایالات متحده می‌خواهد وضع موجود را حفظ کند، اما به نتیجه‌ای نیاز دارد که بتواند آن را به‌عنوان «پیشرفت» در پرونده اوکراین معرفی کند؛ این می‌تواند از یک آتش‌بس محدود تا توقف کامل خصومت‌ها را در بر بگیرد. روسیه، برعکس، خواهان توافقات بلندمدت و الزام‌آور حقوقی است که همه ابعاد روابط روسیه-آمریکا و روسیه-اوکراین را پوشش دهد و شامل سازوکارهای تضمین اجرا باشد.

روابط کنونی دو کشور یادآور فضای خصمانه دوران جنگ سرد است. با یادآوری فیلم «پل جاسوس‌ها» که در مورد پل گلینیکه آلمان ساخته شده بود، می‌توان فرآیند دیپلماسی را به تبادل پرمخاطره اسرا تشبیه کرد که مستلزم پیشروی تدریجی دو طرف به‌سوی نقطه میانی است. نفس برگزاری این نشست، نشانه‌ای از کاهش تاکتیکی فاصله‌هاست. روسیه با میزبانی از استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، گام اول را برداشت؛ حرکتی که در زبان دیپلماتیک، نشانه تمایل بیشتر به توافق است.

زمان به‌نفع مسکو عمل می‌کند؛ درحالی‌که ترامپ برای ثبت یک پیروزی در سیاست خارجی تحت فشار است. او با چالش‌های داخلی چون پرونده اپستین و اعتراضات گسترده به سیاست مهاجرت روبه‌روست. موفقیت در صلح اوکراین می‌تواند بخشی از راهبرد بزرگ‌تر او باشد که شامل کاهش تنش در بحران‌های دیگر (هند-پاکستان، تایلند-کامبوج، ایران-اسرائیل، ارمنستان-آذربایجان) نیز می‌شود و حتی جایگاه او را برای دریافت جایزه نوبل صلح تقویت کند.

ترامپ برای امتیازگیری از پوتین از تاکتیک‌هایی بهره برده که سال‌ها پیش در کتاب «هنر معامله» توضیح داده بود:

۱. ایجاد فشار زمانی مصنوعی: آغاز با اولتیماتوم پنجاه‌روزه برای اعمال تحریم علیه ناوگان سایه روسیه، سپس کاهش آن به هشت روز برای ایجاد فوریت.

۲. ایجاد ابهام راهبردی: تغییر ناگهانی تاریخ سفر ویتکاف به مسکو، که نشان داد آمریکا از برنامه‌ریزی خشک پیروی نمی‌کند.

۳.  بازی پلیس خوب/پلیس بد: استفاده از چهره‌های تندرو مانند مارکو روبیو و کیت کیلاگ در کنار نقش مصالحه‌جویانه ویتکاف، با تأکید بر اینکه کانال ارتباطی اصلی از مسیر دیپلماتیک پیش می‌رود.

۴.  القای ترس: اعمال تعرفه ۲۵درصدی بر هند به‌عنوان شریک کلیدی واشنگتن در منطقه هند-آرام، همزمان با ادامه مذاکرات و استفاده از سیاست فشار مشابه علیه کانادا، اتحادیه اروپا و دیگر متحدان.

محل نشست باید بی‌طرف، دارای شرایط پروتکلی و فاصله برابر از هر دو پایتخت باشد. پوتین در دیدار با محمدبن‌زاید، رئیس‌ امارات، این کشور را به‌عنوان میزبان پیشنهاد داده که با معیارها همخوانی دارد. اصل عمل متقابل ممکن است ترامپ را ناگزیر به پذیرش این پیشنهاد کند.

در همین حال، تلاش‌هایی برای جلوگیری از خرابکاری سومین طرف جریان دارد. کی‌یف، با حمایت محور لندن-برلین-پاریس، در پی افزودن زلنسکی به قالب مذاکرات و یا بی‌اثرکردن هر توافق دوجانبه است. لازم است به یاد داشته باشیم که در سیاست، حتی توافق‌های امضا‌شده می‌توانند بعداً خنثی شوند.

پاسخ به اینکه آیا تاکتیک‌های ترامپ به موفقیت دیپلماتیک منجر می‌شود، هفته آینده روشن می‌شود. اما هر نتیجه‌ای که حاصل شود، این نشست در تاریخ ماندگار خواهد شد./ منبع