اگر صلح می‌خواهید، رقابت هسته‌ای را واگذار نکنید

انقضای پیمان «کاهش تسلیحات راهبردی نو» در فوریه سال ۲۰۲۶ نقطه ‌عطفی در راهبرد هسته‌ای آمریکا توصیف شده است. پایان این توافق نه شکست دیپلماسی، بلکه اصلاح خطایی راهبردی تلقی می‌شود که آمریکا را در برابر دو رقیب هسته‌ای یعنی روسیه و چین، آسیب‌پذیر کرده بود. درحالی‌که آمریکا سال‌ها به محدودیت‌های یک‌جانبه پایبند ماند، رقبا زرادخانه‌های خود را گسترش دادند و اکنون امکان بازسازی بازدارندگی متناسب با تهدیدهای موجود فراهم شده است.

برآوردهای غیرمحرمانه آژانس اطلاعات دفاعی نشان می‌دهد روسیه حدود ۱۵۵۰ کلاهک راهبردی مستقر و تا دو هزار کلاهک غیرراهبردی در اختیار دارد و با توجه به نرخ تولید، این ارقام ممکن است کمتر از واقعیت باشد. سابقه نقض تعهدات کنترل تسلیحات توسط ولادیمیر پوتین نیز نشان داد که مسکو به محدودیت‌های این پیمان پایبند نخواهد ماند. افزون بر تعداد، روسیه سامانه‌های موسوم به «نوین» را توسعه داده است؛ ازجمله گلایدر مافوق‌صوت نصب‌شده بر موشک قاره‌پیما، موشک کروز با پیشران هسته‌ای و سامانه خودکار زیرآبی با قابلیت هسته‌ای. در سال ۲۰۲۵ نیز هشدار داده شد که روسیه ماهواره‌ای با قابلیت حمل جنگ‌افزار هسته‌ای را ابزاری برای بازدارندگی در برابر غربِ متکی به فضا می‌داند و درصورت شکست بازدارندگی، می‌تواند ماهواره‌های غربی را مختل یا نابود کند.

هم‌زمان، چین به‌عنوان دومین همتای هسته‌ای با سرعتی بی‌سابقه در حال گسترش زرادخانه خود است. تا میانه سال ۲۰۲۴ ذخیره عملیاتی این کشور از ششصد کلاهک فراتر رفته و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ از هزار کلاهک عبور کند. این روند نه نوسازی تدریجی، بلکه گذار از بازدارندگی حداقلی به برابری راهبردی با آمریکا و روسیه در کیفیت و کمیت است.

کنگره در سال گذشته بودجه قابل‌توجهی برای نوسازی هسته‌ای تصویب کرد، اما اقدامات بیشتری ضروری دانسته می‌شود. نخست، بازفعال‌سازی لوله‌های موشکی زیردریایی‌های بالستیک که طبق پیمان ازکارافتاده بودند تا بازوی بقاپذیر سه‌گانه هسته‌ای تقویت شود. دوم، نصب مجدد چندکلاهکی بر موشک‌های قاره‌پیمای زمینی؛ موشک‌های مینوتمن ۳ باید با ظرفیت کامل بارگذاری شوند و موشک‌های سنتینل نیز با حداکثر توان مستقر گردند تا انعطاف هدف‌گیری و آمادگی افزایش یابد. سوم، تسریع تولید هسته‌های پلوتونیومی و حذف نقاط تکین شکست در مجموعه اداره ملی امنیت هسته‌ای. چهارم، احیای توان هسته‌ای در سطح منطقه‌ای ازطریق تکمیل برنامه موشک کروز دریاییِ مسلح به کلاهک هسته‌ای، استقرار پیش‌دستانه جنگ‌افزارهای تاکتیکی بیشتر در اروپا و اقیانوس آرام و توسعه سامانه‌های مافوق‌صوت هسته‌ای. پنجم، تغییر رویکرد به نوسازی با استفاده از ظرفیت آزمایشگاه‌های ملی و اجرای پروژه‌ها به‌شیوه دفتر قابلیت‌های سریع. درنهایت، لغو تابوی آزمایش؛ زیرا روسیه و چین آزمایش‌های فرابحرانی فراتر از معیار بازده صفر انجام داده‌اند و آمریکا نیز باید از تعلل بوروکراتیک عبور کند.

در پاسخ به نگرانی‌ها درباره هزینه، تأکید می‌شود بازدارندگی بسیار ارزان‌تر از جنگ هسته‌ای است و نیروی هسته‌ای معتبر هر روز با جلوگیری از حملات احتمالی به‌کار گرفته می‌شود. رقابت تسلیحاتی نیز آغاز شده و پرسش اصلی حضور فعال آمریکا در آن است. برنامه‌ریزی برای زرادخانه‌ای بزرگ‌تر و متنوع‌تر تا افق سال ۲۰۵۰ ضروری دانسته می‌شود تا فصلی تازه در راهبرد هسته‌ای گشوده شود./ منبع