رمزگشایی از کارزارهای نفوذ ایران در عراق

ایران از طریق گروه‌های محور مقاومت، نفوذ گسترده‌ای در سیاست و امنیت عراق داشته است، اما تنش‌های داخلی و چالش‌های منطقه‌ای، این نفوذ را در آستانه انتخابات ماه نوامبر عراق تهدید می‌کند. گروه‌های محور مقاومت با استفاده از روایت‌های رسانه‌ای، بازیگرانی مانند ترکیه، سوریه، آمریکا و دولت اقلیم کردستان را به‌عنوان تهدیدی برای حاکمیت عراق معرفی می‌کنند تا نفوذ خود را حفظ کنند. این کارزار رسانه‌ای پس از تحریم‌های بی‌سابقه، خسارات به زیرساخت‌های هسته‌ای ایران و تضعیف شبکه متحدانش، به‌دنبال حفظ محور مقاومت به‌عنوان یکی از آخرین ابزارهای بازدارندگی تهران است.

محور مقاومت، شبکه‌ای از شبه‌نظامیان شیعه مورد حمایت ایران است که علیه اهداف آمریکایی و اسرائیلی در غرب‌آسیا فعالیت می‌کنند. این گروه‌ها علاوه بر نقش نظامی، از طریق بازوهای سیاسی، مذهبی و رسانه‌ای، ابزارهای چندوجهی سیاست ایران هستند. در عراق، این گروه‌ها در قالب نیروهای حشدالشعبی، که در سال ۲۰۱۴ برای مبارزه با داعش تأسیس شد، نفوذ دارند. این نیروها از نظر اقتصادی با قاچاق نفت و پول، میلیاردها دلار برای ایران درآمدزایی می‌کنند و از نظر سیاسی، از طریق ائتلاف چارچوب هماهنگی شیعه، بر دولت عراق تأثیر می‌گذارند. با این ‌حال، تنش‌ها میان محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر، و رهبران تندروی چارچوب هماهنگی، این نفوذ را تهدید می‌کند.

روایت‌های رسانه‌ای محور مقاومت در عراق با بهره‌گیری از هویت‌های فرقه‌ای و ملی‌گرایانه، به‌دنبال مشروعیت‌بخشی به نقش خود در امنیت و سیاست عراق هستند. این روایت‌ها بازیگران خارجی و داخلی را تهدیدی برای حاکمیت عراق معرفی می‌کنند. برای مثال، ترکیه به‌عنوان نیرویی اشغالگر با اهداف توسعه‌طلبانه نئو‌عثمانی معرفی شده و رسانه‌های محور مقاومت، همکاری نظامی اخیر بغداد و آنکارا را محکوم کرده‌اند. همچنین، دولت جدید سوریه به رهبری احمد الشرع (ملقب به الجولانی) به‌عنوان رژیم تروریستی معرفی شده و اتهاماتی علیه نقض حقوق اقلیت‌های علوی و مسیحی در سوریه مطرح شده است تا از مشروعیت آن کاسته شود.

این روایت‌ها در جایی که پیام‌های متناقض برای مخاطبان مختلف منتشر می‌شود از تاکتیک‌های دوگانه مانند تقیه استفاده می‌کنند. برای نمونه، قیس الخزعلی، دبیرکل گروه عصائب اهل حق، در یک سخنرانی از نبرد خیر و شر سخن گفت، اما همزمان در رسانه‌های دولتی عراق از تعامل با آمریکا حمایت کرد. این تناقضات برای ایجاد ابهام راهبردی و حفظ انعطاف‌پذیری طراحی شده‌اند. در جریان درگیری ایران و اسرائیل در ماه ژوئن، گروه‌های محور مقاومت تهدیدات شدیدی علیه آمریکا مطرح کردند، اما از اقدام نظامی گسترده خودداری کردند تا از تلافی و تضعیف موقعیت سیاسی خود جلوگیری کنند.

محور مقاومت همچنین از این درگیری برای فشار بر السودانی و پیشبرد دستورکار امنیتی خود بهره برد. آن‌ها نقض حریم هوایی عراق توسط اسرائیل را به‌عنوان تحقیر ملی معرفی کردند و خواستار بازنگری در رهبری امنیتی شدند. درعین‌حال، اتهاماتی علیه اقلیم کردستان مبنی بر همکاری با اسرائیل مطرح شد تا حملات موشکی به زیرساخت‌های نفتی کردستان توجیه شود. این اقدامات به حفظ شبکه قاچاق نفت ایران و عراق کمک کرد.

در نهایت، هدف اصلی این کمپین‌ها حفظ کنترل و قدرت حشدالشعبی است. پس از فشارهای آمریکا برای انحلال حشدالشعبی، گروه‌های محور مقاومت به‌دنبال قانونی‌کردن ادغام آن در نیروهای امنیتی عراق هستند تا نفوذ خود را تثبیت کنند. این تلاش‌ها با مقاومت السودانی، گروه‌های سنی و کرد مواجه شده است. رسانه‌های محور مقاومت با متهم کردن السودانی به تسلیم در برابر فشارهای خارجی و تحریک ناآرامی، به دنبال فشار بر او هستند. این روایت‌ها نشان‌دهنده تمرکز ایران بر حفظ نفوذ در عراق، به‌عنوان یکی از آخرین پایگاه‌های منطقه‌ای خود، در برابر چالش‌های فزاینده است./ منبع