دیپلماسی و بازدارندگی؛ دو روی سیاست راهبردی چین

در سپتامبر ۲۰۲۵، چین دو نمایش قدرت متفاوت را در سطح جهانی به اجرا گذاشت: یکی در قالب دیپلماسی و همکاری از طریق برگزاری نشست سازمان همکاری شانگهای و دیگری در قالب نمایش قدرت نظامی از طریق رژه روز پیروزی در پکن. این دو رویداد نمادهایی از فلسفه پیشرفته سیاست‌گذاری چین هستند که ترکیبی از قدرت نرم و سخت را در عرصه بین‌المللی به نمایش می‌گذارند.

در نشست سازمان همکاری شانگهای که در تیانجین برگزار شد، چین با میزبانی بیش از بیست رئیس‌جمهور و نمایندگان کشورهای مختلف از آسیا، اروپا و آفریقا، به ترویج مدل حکمرانی چندقطبی پرداخت. این نشست با هدف تقویت همکاری‌های اقتصادی، امنیتی و فرهنگی، به‌ویژه با کشورهای جنوب جهانی، برگزار شد. در این راستا، چین از طرح‌هایی مانند بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای و پیشنهاد ایجاد سندهای مشترک سازمان همکاری شانگهای برای کاهش وابستگی به دلار و مقابله با سلطه اقتصادی غرب استفاده کرد. همچنین، مشارکت ترکیه، به‌عنوان یک عضو ناتو، نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری چین در دنیای چندقطبی بود که چین توانسته بود در آن نقش برجسته‌ای ایفا کند.

در همین حال، چین از رژه روز پیروزی در پکن برای نمایش قدرت نظامی خود بهره برد. این رژه با نمایش موشک‌های هسته‌ای، موشک‌های هایپرسونیک و سایر تسلیحات پیشرفته، قدرت سخت چین را در سطح جهانی به نمایش گذاشت. این نمایش‌ها، علاوه بر نشان‌دادن قدرت دفاعی چین، به‌نوعی تهدید علیه تسلط آمریکا در منطقه اقیانوس آرام و دیگر نقاط جهان بود.

ترکیب این دو رویداد نشان‌دهنده راهبرد یکپارچه چین در استفاده هم‌زمان از دیپلماسی و قدرت نظامی برای شکل‌دهی به نظم جهانی جدیدی است. چین به‌ویژه با تقویت حضور خود در سازمان‌هایی مانند سازمان همکاری شانگهای، در تلاش است تا مدل حکمرانی چندقطبی را پیش ببرد و از سوی دیگر با نمایش قدرت نظامی خود به رقبا و غرب هشدار دهد که نمی‌توانند به‌سادگی از نفوذ چین جلوگیری کنند.

این راهبرد دوگانه نشان می‌دهد که چین قادر است هم‌زمان از قدرت نرم و سخت بهره ببرد و در عرصه جهانی نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند. این رویکرد می‌تواند تهدیدی جدی برای نظم جهانی غربی باشد و چالش‌های جدیدی برای قدرت‌های جهانی ایجاد کند./ منبع