تشدید جنگ پهپادی در دریای سیاه و پیامدهای آن برای امنیت غذایی غرب آسیا

حملات متقابل کی‌یف و مسکو به زیرساخت‌های بندری و کشتی‌های تجاری، با مختل کردن روند صادرات غلات، کشورهای غرب آسیا و شمال آفریقا را در معرض شوک‌های قیمتی قرار داده است.

به گزارش اطلس دیپلماسی، مقاله‌ای با عنوان «تشدید جنگ پهپادی در دریای سیاه و پیامدهای آن برای امنیت غذایی خاورمیانه» به قلم کریستوفر سالامون (Christopher Solomon) در نیوعرب (The New Arab) منتشر شده است. این مقاله با بررسی دور جدید درگیری‌های دریایی میان اوکراین و روسیه، تأثیر هدف‌گیری پایانه‌های صادراتی و کشتی‌های تجاری بر افزایش قیمت جهانی گندم و آسیب‌پذیری کشورهای وابسته در غرب آسیا را ارزیابی می‌کند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.

جنگ پهپادی در دریای سیاه وارد مرحله جدیدی شده است. اوکراین در تلاش برای فلج‌کردن درآمدهای نفتی و مختل‌ساختن ناوگان در سایه مسکو، حملات خود را به بنادر کلیدی مانند نووروسیسک و کشتی‌های تجاری روسیه افزایش داده است. در واکنش، روسیه نیز زیرساخت‌های حیاتی بندری، سیلوها و پایانه‌های صادرات غلات اوکراین، به‌ویژه در اودسا را هدف قرار داده است. این تبادل آتش، ظرفیت لجستیکی منطقه را به‌شدت محدود کرده؛ به‌گونه‌ای که اوکراین در ماه اوت تنها موفق به صادرات بخش کوچکی از توان بالقوه خود شد و هم‌زمان قیمت جهانی گندم به بالاترین سطح در سه سال اخیر رسید.

این رویارویی دریایی در فصل برداشت محصول در هر دو کشور رخ داده و تداوم آن می‌تواند علاوه بر از بین‌رفتن غلات، به تعلیق عملیات شرکت‌های بزرگ کشتیرانی بین‌المللی در منطقه منجر شود. ترکیه که پیش‌تر در قالب «ابتکار غلات دریای سیاه» نقش میانجی را ایفا می‌کرد، پس از آسیب‌دیدن دو کشتی غیرنظامی متعلق به این کشور، خواستار اتخاذ تدابیر فوری برای تضمین امنیت ناوبری تجاری شده است، اما با توقف مذاکرات آتش‌بس و پافشاری مسکو بر توقف حملات کی‌یف به زیرساخت‌های انرژی روسیه، چشم‌انداز دیپلماتیکی برای احیای توافق دیده نمی‌شود.

پیامدهای این بحران، امنیت غذایی خاورمیانه و شمال آفریقا را مستقیماً تهدید می‌کند. مصر که در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۸۰ درصد گندم خود را از دریای سیاه تأمین کرده است، با وجود قرارداد تأمین ۵۰۰ میلیون دلاری با امارات و اعمال کنترل‌های قیمتی، همچنان در برابر نوسانات زنجیره تأمین آسیب‌پذیر است. اوکراین تلاش کرده تا با ابتکاراتی مانند طرح «غلات از اوکراین»، شراکت‌های جدیدی در خاورمیانه، از جمله با دولت جدید سوریه ایجاد کند؛ با این حال، حتی کشورهایی مانند سوریه که برداشت محصول موفقی داشته‌اند، برای تأمین گندم نرم مورد نیاز خود همچنان به واردات وابسته‌اند.

دولت اوکراین استدلال می‌کند که حل این بحران نیازمند اعمال فشار همه‌جانبه اقتصادی و دیپلماتیک بر روسیه است و کشورهای خاورمیانه نیز برای حفظ ثبات بازار مواد غذایی باید به این روند بپیوندند. با این وجود، تا زمانی که مسیرهای ترانزیتی دریای سیاه تحت الشعاع حملات متقابل قرار دارند و فشارهای بین‌المللی برای بازگرداندن مسکو به میز مذاکره ناکام می‌مانند، خطر بروز شوک‌های غذایی در مناطق وابسته به این زنجیره تأمین همچنان پابرجا خواهد بود./ منبع