آیا عملیات سندور بازدارندگی علیه پاکستان ایجاد کرد؟

آیا عملیات سندور هند علیه پاکستان در سال ۲۰۲۵ توانسته بازدارندگی مؤثری ایجاد کند یا خیر و نشان می‌دهد که یک سال پس از جنگ چهار روزه همچنان الگوی حمایت پاکستان از گروه‌های نیابتی ادامه دارد در این جنگ که پس از حمله تروریستی پهلگام در کشمیر رخ داد هند با رویکرد دکترین ضدتروریسم مودی ابتدا اقدامات غیرنظامی مانند تعلیق تجارت دوجانبه تعلیق معاهده آب‌های سند بستن گذرگاه واگه آتاری و لغو ویزاها را اجرا کرد و سپس عملیات سندور را با حملات هوایی به نه هدف در خاک پاکستان آغاز کرد.

پاکستان در پاسخ عملیات بنیان المرصوص را اجرا کرد و دو طرف با استفاده گسترده از پهپادها درگیری را تشدید کردند و نگرانی از تشدید هسته‌ای در سطح بین‌المللی افزایش یافت و پس از چهار روز آتش‌بس اعلام شد با وجود این درگیری‌ها الگوی کلی روابط دو کشور تغییر نکرد و چرخه حمله تروریستی پاسخ نظامی و سپس میانجیگری قدرت‌های جهانی همچنان تکرار شد. هند در سال‌های گذشته تلاش کرده با افزایش هزینه‌های تروریسم برای پاکستان بازدارندگی ایجاد کند اما شواهد نشان می‌دهد این راهبرد به تغییر اساسی در محاسبات راهبردی اسلام‌آباد منجر نشده است.

با این حال حملات تروریستی بزرگ در سال گذشته کاهش یافته و عملیات‌های هند توانسته فشار عملیاتی بر گروه‌های مسلح وارد کند اما پاکستان همچنان به استفاده از نیروهای نیابتی ادامه می‌دهد. اختلاف کشمیر همچنان عامل اصلی تنش میان دو کشور است و پاکستان استفاده از نیروهای نیابتی را ابزار کم‌هزینه برای مقابله با برتری نظامی هند می‌داند پاکستان توانسته در سطح بین‌المللی جایگاه خود را حفظ کند و حتی در برخی پرونده‌های منطقه‌ای نقش میانجی میان آمریکا و ایران ایفا کند و روابط خود با کشورهای دیگر از جمله عربستان را تقویت نماید.

در مقابل هند تلاش کرده حمایت بین‌المللی علیه پاکستان را افزایش دهد اما موفقیت محدودی داشته زیرا بسیاری از کشورها همچنان پاکستان را به عنوان بازیگر امنیتی مهم در منطقه می‌بینند. عملیات نظامی هند اگرچه توانسته هزینه‌هایی بر پاکستان تحمیل کند اما برای تغییر بنیادین رفتار این کشور در استفاده از نیروهای نیابتی کافی نبوده است و نیاز به راهبرد گسترده‌تر بین‌المللی وجود دارد.

این وضعیت نشان می‌دهد که بازدارندگی هند در سطح تاکتیکی عمل کرده اما در سطح راهبردی تغییر پایدار ایجاد نکرده است. در این جنگ هر دو کشور از پهپادها استفاده کردند و پس از افزایش تنش‌ها خطر درگیری هسته‌ای باعث ورود فشار دیپلماتیک قدرت‌های جهانی شد و آتش‌بس کوتاه‌مدت برقرار گردید با وجود کاهش برخی حملات تروریستی پس از جنگ و ثبات نسبی در کشمیر همچنان خطر نفوذ مرزی در فصل‌های گرم سال باقی است و این موضوع چالش امنیتی را حفظ می‌کند همچنین تغییرات در روابط پاکستان و آمریکا و نقش شخصی رهبران سیاسی باعث شده اسلام‌آباد همچنان در معادلات امنیتی جهانی جایگاه داشته باشد و هند برای جلب اجماع بین‌المللی علیه حمایت پاکستان از گروه‌های مسلح با دشواری روبه‌رو شود و این امر محدودیت‌های بازدارندگی را نشان می‌دهد در سطح راهبردی منطقه‌ای و همچنان بازدارندگی کامل در برابر شبکه‌های نیابتی حاصل نشده است./منبع