ترامپ با توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا نتوانسته اعتماد ایجاد کند
توافق نفتی آمریکا می‌تواند حمایت ونزوئلایی‌ها از گذار دموکراتیک را تضعیف کند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، ترامپ با توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا نتوانسته اعتماد ایجاد کند، نوشته دانیل پینیرو (Daniel Piñero) در واشنگتن اگزمینر (Washington Examiner)، پیامدهای سیاسی و اجتماعی توافق نفتی دولت ترامپ با ونزوئلا را بررسی می‌کند. این یادداشت استدلال دارد که مشارکت گسترده شرکت‌های آمریکایی در صنعت نفت ونزوئلا، بدون شکل‌گیری نهادهای دموکراتیک و انتخابات آزاد، می‌تواند این تصور تاریخی را احیا کند که مداخله آمریکا بیش از دموکراسی به منابع طبیعی ونزوئلا مربوط است. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
بحران ونزوئلا پس از سال‌ها حکومت هوگو چاوز و نیکلاس مادورو، تنها یک بحران اقتصادی نبود، بلکه به فرسایش نهادهای سیاسی، تضعیف حاکمیت قانون و تبدیل منابع نفتی به ابزاری برای حفظ قدرت سیاسی منجر شد. سقوط قیمت نفت در میانه دهه ۲۰۱۰، همراه با سیاست‌های اقتصادی دولت، عمق این بحران را آشکار کرد و میلیون‌ها ونزوئلایی را با تورم، فقر و فروپاشی خدمات عمومی مواجه ساخت. در چنین شرایطی، نفت برای مردم ونزوئلا هم‌زمان نماد ثروت ملی و شکست نظام سیاسی حاکم محسوب می‌شود.
پس از دستگیری نیکلاس مادورو توسط نیروهای آمریکایی در اوایل سال جاری، بخش بزرگی از جامعه ونزوئلا از این اقدام استقبال کرد و آن را فرصتی برای پایان دادن به حکومت اقتدارگرا و بازگشت کشور به مسیر دموکراسی دانست. بااین‌حال، این استقبال به معنای اعطای اختیار نامحدود به واشنگتن برای تعیین آینده سیاسی ونزوئلا نبود. اگرچه شماری از زندانیان سیاسی آزاد شده‌اند، بسیاری همچنان در زندان هستند، بهبود اقتصادی برای بخش بزرگی از جامعه محسوس نیست و ساختار قدرت همچنان در اختیار چهره‌هایی قرار دارد که با حکومت مادورو ارتباط داشته‌اند.
در این شرایط، توافق نفتی دولت ترامپ با ونزوئلا حساسیت‌ها را تشدید کرده است. بر اساس اعلام دولت آمریکا، این توافق نقش شرکت‌های آمریکایی را در توسعه ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا افزایش می‌دهد و شامل سرمایه‌گذاری قابل‌توجه و سهم عملیاتی آمریکا در تعدادی از میدان‌های نفتی خواهد بود. از منظر اقتصادی، ورود سرمایه، فناوری، مدیریت و زیرساخت خارجی می‌تواند برای بازسازی صنعت نفت فرسوده ونزوئلا ضروری باشد؛ صنعتی که بدون منابع و تخصص خارجی احتمالاً قادر به احیای سریع ظرفیت تولید خود نیست.
اما مسئله اصلی، نحوه برداشت مردم ونزوئلا از این توافق است. کشوری که در نتیجه مداخله آمریکا از شر یک رهبر اقتدارگرا خلاص شده، اکنون شاهد نقش پررنگ همان کشور در تعیین سرنوشت مهم‌ترین دارایی ملی خود است. چنین وضعیتی می‌تواند روایت قدیمی «امپریالیسم آمریکا» را دوباره تقویت کند؛ روایتی که طی دهه‌ها در آمریکای لاتین برای پیوند دادن سیاست خارجی واشنگتن با بهره‌برداری از منابع منطقه مورد استفاده جریان‌های چپ قرار گرفته است.
نظرسنجی‌ها نیز نشان می‌دهند که حمایت از سیاست آمریکا شکننده است. مخالفت گسترده با حمایت واشنگتن از دِلسی رودریگز، معاون مادورو، در کنار اولویت یافتن برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در نگاه اکثریت مردم، بیانگر آن است که مشروعیت سیاسی برای جامعه ونزوئلا بر هرگونه توافق اقتصادی مقدم است. مردم حاضرند هزینه مداخله خارجی را بپذیرند، مشروط بر اینکه نتیجه آن دموکراسی واقعی باشد، نه جایگزینی یک حکومت وابسته با حکومت دیگری.
تجربه پاناما نمونه‌ای متفاوت ارائه می‌دهد. پس از مداخله آمریکا و برکناری مانوئل نوریگا، قدرت به رئیس‌جمهوری که مردم انتخاب کرده بودند واگذار شد، ساختار امنیتی پیشین منحل شد و انتقال مسالمت‌آمیز قدرت میان احزاب رقیب شکل گرفت. بازگرداندن کنترل کانال پاناما به دولت این کشور نیز به تقویت اعتماد عمومی کمک کرد. این تجربه نشان می‌دهد که مداخله خارجی لزوماً به ضدآمریکایی شدن جامعه منجر نمی‌شود؛ نتیجه، به کیفیت نهادسازی و میزان احترام به حاکمیت سیاسی کشور هدف بستگی دارد.
برای ونزوئلا نیز اولویت باید ایجاد نهادهای مستقل، برگزاری انتخابات آزاد و قابل‌اعتماد، اصلاح ساختارهای سیاسی و رسیدگی قضایی به قربانیان حکومت چاوز و مادورو باشد. هرچه واشنگتن مستقیماً در اداره سیاسی کاراکاس نقش بیشتری ایفا کند، خطر وابستگی و بی‌اعتمادی افزایش خواهد یافت. در مقابل، ایجاد یک اقتصاد باثبات و نظام سیاسی دموکراتیک می‌تواند ونزوئلا را به متحدی پایدار برای آمریکا تبدیل کند. موفقیت واقعی توافق نفتی زمانی حاصل خواهد شد که مردم ونزوئلا احساس کنند منابع کشورشان برای بازسازی کشور خودشان به کار گرفته می‌شود، نه برای تثبیت نفوذ قدرتی خارجی./ منبع