معماری قدرت نرم و دیپلماسی شبکهای روسیه در نظم نوین جهانی
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «معماری قدرت نرم و دیپلماسی شبکهای روسیه در نظم نوین جهانی» به قلم مریم خالقینژاد و منتشرشده در موسسه مطالعات ایران و اوراسیا، به بررسی جایگاه و کارکرد باشگاه گفتوگوی والدای بهعنوان ابزار چندوجهی دیپلماسی عمومی فدراسیون روسیه میپردازد. این مطلب با نگاهی تحلیلی، نقش والدای در تولید گفتمان، شبکهسازی نخبگان، ارائه روایتهای آلترناتیو نسبت به هژمونی غرب و تلفیق دیپلماسی علمی، تمدنی و غیررسمی را در راستای تثبیت موقعیت روسیه در نظم چندقطبی جهانی تشریح میکند. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
باشگاه گفتوگوی والدای که در سال ۲۰۰۴ با ابتکار نهادهای آکادمیک برجسته روسیه از جمله شورای امور بینالملل مسکو، انستیتو اقتصاد جهانی و روابط بینالملل و بنیاد فرهنگستان علوم روسیه تأسیس شد، به یکی از مهمترین ابزارهای دیپلماسی عمومی روسیه تبدیل شده است. این باشگاه ابتدا بهعنوان بستری برای گفتوگوی کارشناسان طراحی شد و اکنون به نهادی چندوجهی با نقش کلیدی در تولید گفتمان، شبکهسازی نخبگان و بازتعریف هویت بینالمللی روسیه بدل شده است. ساختار بنیاد والدای شامل بنیانگذاران متعدد دانشگاهی و دیپلماتیک بوده و ریاست آن بر عهده آندری بیستریتسکی و مدیریت تحقیقات توسط فئودور لوکیانوف است. فعالیتهای روزمره را نادژدا لاورنتیوا اداره میکند. والدای با برگزاری کنفرانسهای تخصصی بینالمللی، گردهمایی کارشناسان از بیش از ۴۵ کشور و حضور رهبران سیاسی روسیه و شخصیتهای خارجی، بستری برای تبادلنظر عمیق فراهم میآورد. حضور پوتین با سخنرانیهای راهبردی اهمیت این بستر را تقویت کرده است.
این باشگاه با ترکیب فضای غیررسمی و انعطافپذیر، ارتباط میان مقامات و جامعه فکری جهانی را ممکن ساخته و در موضوعات حیاتی چون امنیت بینالملل، اقتصاد سیاسی و ژئوپلیتیک منطقهای به تبیین دیدگاه روسیه پرداخته است. حدود ۹ هزار نفر از دانشگاهیان و سیاستمداران در فعالیتهای آن مشارکت کردهاند و نشستهای منطقهای با تمرکز بر آسیا، آفریقا، آسیای مرکزی و غربآسیا توجه کارشناسان را جلب کرده است. والدای در مجامع اقتصادی سنپترزبورگ و ولادیوستوک نیز حضور دارد.
شرکتکنندگان شامل وزرا، نخستوزیران، پادشاهان، رؤسای جمهور و شخصیتهای فرهنگی و دانشگاهی برجسته از کشورهای مختلف هستند. این باشگاه از سال ۲۰۱۴ رویکرد خود را از معرفی روسیه به جهان به شکلدهی دستور کار جهانی و ارزیابی مسائل سیاسی و اقتصادی تغییر داده و هدفش ترویج گفتوگو برای حل بحرانهای بینالمللی است. در حوزه قدرت نرم، والدای توانسته روایت روسیه از تحولات بینالمللی را معرفی کند و در برابر تصویرسازی منفی غرب موضع بگیرد.
در بحران اوکراین، بستر تحلیل دیدگاه مسکو را فراهم کرده و در چارچوب جهان چندقطبی به تعدیل هژمونی غرب پرداخته است. این باشگاه با شبکهسازی میان نخبگان فکری و ایجاد کانالهای ارتباطی پایدار، سرمایه اجتماعی برای روسیه ایجاد کرده و برنامههای ویژهای برای جوانان و پژوهشگران بینالمللی اجرا کرده است. والدای با تلفیق دیپلماسی علمی و عمومی، جایگاه روسیه را در عرصههای نوآورانه مانند فناوریهای نوین، هوش مصنوعی و امنیت سایبری ارتقا داده و همکاری میان مراکز تحقیقاتی را گسترش داده است. در حوزه دیپلماسی تمدنی با گفتوگوهای بینافرهنگی و پرداخت به نقش تمدن روسیه در جهان، به تقویت تنوع فرهنگی در برابر روایت یکسانساز غرب پرداخته است. والدای در شرایط تنشهای فزاینده روسیه و غرب، با میزگردهای تخصصی درباره آینده نظم بینالمللی و تحولات مناطق مختلف، به کانون تحلیل راهبردی بدل شده است. انتشار کتابها و گزارشهای آن مرجع پژوهشی مهمی محسوب میشود، هرچند با چالشهایی چون تحریمها و رقابت دیگر قدرتها روبهروست.
موفقیت والدای حاصل ترکیب هوشمندانه دیپلماسی رسمی و غیررسمی و تمرکز بر گفتوگوی علمی است و نقش آن در ترویج چندقطبیگرایی و روایتهای متعادل از تحولات جهانی اهمیت فزایندهای یافته است./ منبع
